Bunar imа 3.500 stepenica koje se spuštaju trinaest spratova, a napravljen je da bi ljudi imali vode ljeti

Da bi se razumjelo zašto je uopšte pravljen, treba znati kakav je to kraj.

Rajasthan je najsušnija indijska država i u njoj je Tarska pustinja. Kiša pada uglavnom tokom monsuna, u kratkom periodu, a ostatak godine je suh.

To znači da voda nije problem koji se rješava kada nestane, nego godišnji ciklus koji se mora predvidjeti. Kada monsun prođe, nivo podzemne vode počne padati i nastavi padati mjesecima.

Obični bunar to ne rješava. Ako se voda spusti, kanta više ne doseže.

Zašto stepenice, a ne kanta

Ovdje je rješenje koje objašnjava cijeli izgled građevine.

Umjesto da se voda diže do ljudi, napravljeno je da ljudi silaze do vode.

Stepenice se spuštaju u nizovima, nivo po nivo, do samog dna. Kada je vodostaj visok, silazi se malo. Kada padne, silazi se dublje, ali se do vode i dalje dolazi hodanjem.

Time bunar radi jednako i u najsušnijem dijelu godine. Nema užeta koje je prekratko i nema kante koja ne doseže.

Tri strane građevine prekrivene su stepenicama, a četvrta je zid s galerijama i natkrivenim prostorijama.

Pet stepeni hladnije nego gore

Postoji i druga svrha, jednako važna kao voda.

Na dnu je zrak pet do šest stepeni hladniji nego na površini.

Zbog toga je bunar bio i mjesto okupljanja. U najtoplijim mjesecima ljudi su se spuštali dolje da se sklone od vrućine, razgovaraju i odmore.

Uz to je na jednoj strani napravljen natkriveni dio s galerijama i sobom za odmor, namijenjen vladaru i njegovoj porodici.

Bunar time nije bio samo izvor vode nego mjesto gdje se u ljetnim mjesecima živjelo.

Geometrija koju je teško gledati dugo

Ono što posjetioce najviše zbunjuje je izgled.

Stepenice su poredane u dijagonalne nizove koji se ukrštaju, pa cijela građevina izgleda kao piramida okrenuta naopako, ukopana u zemlju.

Uzorak se ponavlja precizno na svakom nivou, a sunce kroz dan mijenja sjene, pa se oblik naizgled mijenja.

Zbog toga se građevina često poredi s crtežima Mauritsa Cornelisa Eschera, holandskog umjetnika poznatog po nemogućim stepeništima.

Postoji i praktična posljedica te geometrije: ne možete se popeti tamo gdje ste sišli, jer nizovi ne vode nazad na isto mjesto.

Ko ga je sagradio, ne zna se pouzdano

Za razliku od brojki, historija je nesigurna.

Bunar se pripisuje vladaru po imenu Chanda, iz dinastije Nikumbha, a po njemu je i nazvan.

Problem je što o tome nema nijednog natpisa ni zapisa iz tog vremena. Datiranje se izvodi posredno, poređenjem s hramovima u okolini koji imaju sličan način klesanja, pa se procjenjuje osmi ili deveti vijek.

To znači da je stariji od svih evropskih katedrala koje danas stoje.

Uz njega je i hram posvećen boginji Harshat Mati, a smatra se da je bunar napravljen prije hrama.

Bunar koji je snimljen kao zatvor

Zbog svog izgleda građevina je zanimljiva i filmskoj industriji.

Snimana je u više indijskih filmova, a najpoznatija scena je u trećem dijelu Nolanovog serijala o Batmanu, gdje predstavlja jamu iz koje se glavni lik pokušava popeti.

Danas je bunar zaštićen i pod nadzorom indijske arheološke službe. Više se ne koristi za vodu, ali se na dnu voda i dalje skuplja tokom monsuna.

Silazak posjetiocima nije dozvoljen, jer su stepenice uske i bez ograde, pa se gleda s ruba.

U istoj državi ima još stotine ovakvih građevina, a mnoge su zapuštene ili zatrpane. Chand Baori je najbolje sačuvan, iako se do njega ne m