Pronađena ajkula koja je plivala okeanom prije struje, automobila i industrije

Utvrđeno je da ove ajkule rastu izuzetno sporo, svega jedan centimetar godišnje, a spolnu zrelost dostižu tek kad napuni 150. godina života. Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu Science.

Glavni autor studije, morski biolog Julijus Nielsen sa Univerziteta u Kopenhagenu, rekao je da su naučnici očekivali da se radi o neobičnoj vrsti, ali da ih je ipak iznenadila njena stvarna starost.

Prije ovog otkrića, rekord među kičmenjacima držao je grenlandski kit, za kojeg se procjenjuje da može da živi skoro 211 godina. Ako se, međutim, u obzir uzmu i beskičmenjaci, titulu najstarijeg poznatog bića drži školjka nazvana Ming, koja je živjela čak 507 godina.

Spori stanovnici dubina

Grenlandske ajkule su impresivne veličine i mogu narasti do pet metara dužine. Naseljavaju hladne i duboke vode sjevernog Atlantika, gdje se kreću veoma sporo.

Zbog takvog načina života i izuzetno sporog rasta, pretpostavljalo se da mogu živjeti dugo, ali do sada nije bilo pouzdanog načina da se njihova starost precizno utvrdi, prenosi Nova.rs.

Kod mnogih riba naučnici starost određuju analizom otolita, odnosno sitnih koštanih struktura u uhu, koje formiraju prstenove slične godovima na drvetu. Kod nekih vrsta ajkula koriste se slojevi kalcifikovanog tkiva na kičmi.

Međutim, grenlandska ajkula predstavlja poseban izazov jer nema čvrste dijelove tijela na kojima bi se mogli pratiti slojevi rasta.

Zbog toga su istraživači pronašli drugačiji pristup. Sočivo oka ove ajkule sastavljeno je od specifičnog materijala koji sadrži proteine koji se ne obnavljaju tokom života.

Radiokarbonsko datiranje

To znači da se može izdvojiti dio tkiva koji je nastao dok je ajkula bila mladunče i zatim analizirati pomoću radiokarbonske metode.

Na osnovu analize 28 ajkula, uglavnom slučajno ulovljenih u ribarske mreže, naučnici su utvrdili da je najveći primjerak – ženka duga oko pet metara – izuzetno star.

Pošto radiokarbonsko datiranje ne daje potpuno precizne rezultate, procjenjeno je da bi mogla imati između 272 i 512 godina, ali je najvjerovatnije stara 400 godina.

To znači da je rođena negdje između 1501. i 1744. godine, najvjerovatnije tokom 17. vijeka.

Čak i donja granica ove procjene, od 272 godine, bila bi dovoljna da ovu vrstu proglasi najdugovečnijim kičmenjakom na svijetu.

Posljedice za očuvanje vrste

Istraživanje je pokazalo i da grenlandske ajkule spolno sazrijevaju tek kada dostignu dužinu od četiri metra, što odgovara starosti od približno 150 godina.

Ovakav spor razvoj ima ozbiljne posljedice po opstanak vrste.

Zbog izuzetno dugog životnog vijeka, naučnici smatraju da se populacija ovih ajkula i dalje oporavlja od prekomjernog izlova koji je bio intenzivan prije Drugog svjetskog rata.

Njihova jetra nekada se koristila za proizvodnju mašinskog ulja, zbog čega su u velikom broju ubijane, sve dok nisu pronađene sintetičke alternative.

Danas je rijetko pronaći potpuno zrele ženke, kao i mladunce, što ukazuje na to da većinu populacije čine jedinke koje još nisu dostigle spolnu zrelost.

Drugim riječima, iako ih ima dosta, bit će potrebno još mnogo vremena – možda i čitav vijek da ove ajkule ponovo dostignu stabilnu populaciju.

Stručnjaci ističu da bi metoda radiokarbonskog datiranja mogla da se primijeni i na druge dugovječne vrste, ali naglašavaju da ona nije dovoljno precizna za široku upotrebu i da je najkorisnija upravo kod organizama koji žive izuzetno dugo.

Zanimljivo je i to da je statistička metoda korištena u ovom istraživanju zasnovana na Bajesovoj statistici, čije temelje je još u 18. vijeku postavio sveštenik Tomas Bejz u vrijeme kada su neke od ovih ajkula već bile stare više decenija.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad