Jason Stanley za N1: Amerika je danas najveća prijetnja slobodi i demokratiji u svijetu

Stanley, koji je nakon pobjede Donalda Trumpa na američkim izborima zajedno sa svojom porodicom odlučio napustiti SAD i preseliti se u Kanadu, danas predaje na Univerzitetu u Torontu. Ovaj filozof i autor knjige How Fascism Works godinama upozorava na rast autoritarizma, propagande i političkog nasilja u savremenim demokratijama, a posebno u Sjedinjenim Američkim Državama.

“Sjedinjene Američke Države nalaze se pod vodstvom autokrate koji koristi vlast kao mehanizam za vlastito veličanje i bogaćenje sebe i svoje porodice”, rekao je Stanley.

Dodao je kako smatra da je termin “režim” prikladan za opis trenutne američke vlasti.

“Režim je odgovarajući termin kada vladaju autoritarne strukture, a u ovom trenutku Amerika je najveća prijetnja slobodi i demokraciji u svijetu. Takva je i Rusija, ali ona nije ni približno moćna kao Amerika”, naveo je.

Govoreći o fašizmu, Stanley je kazao da je riječ o savremenoj verziji antidemokratske politike koja počiva na nacionalizmu nastalom u 19. stoljeću.

“Fašizam je suvremena verzija antidemokratske strategije i zasniva se na nacionalizmu koji se pojavio u 19. stoljeću, kada su otišli kraljevi, a došle nacije”, istakao je.

“Fašisti su antidemokratski”

Stanley je upozorio da se neprijatelji fašističkih pokreta često proglašavaju izdajnicima, dok su mete takvih politika često izbjeglice, intelektualci, umjetnici i pripadnici LGBTIQ zajednice.

Istovremeno je naglasio da nije ispravno sve društvene konzervativce proglašavati fašistima.

Dodao je da su i konzervativci i progresivci važni elementi demokratskog društva.

“Imate radikalnu ljevicu, kršćanske konzervativce, muslimanske konzervativce, i oni kada se okupe prepiru se međusobno o tome kako društvo treba da izgleda – ali oni ne navode vladu da učini neku grupu ilegalnom”, rekao je Stanley.

Prema njegovim riječima, granica prema autoritarizmu prelazi se onda kada vlast počne kriminalizirati opoziciju ili pokušava zabraniti određene grupe i ideje.

“Kada se kriminalizira opozicija – što smo vidjeli i u Mađarskoj – onda ulazite u autoritarizam, a fašizam je verzija autoritarizma”, upozorio je.

“Autoritarizam traži monopol nad istinom”

Govoreći o univerzitetima i obrazovanju, Stanley je rekao da autoritarni režimi nastoje kontrolirati historiju i monopolizirati istinu.

“Fašizam zahtjeva kontrolu nad historijom. Autoritarizam, općenito, traži monopol nad istinom. Zato su intelektualci i univerziteti često na udaru”, rekao je.

Dodao je da je sama ideja univerziteta suprotna autoritarnoj logici.

“Na univerzitetima niko nema monopol nad istinom – sama struktura univerziteta kaže da istina ne pripada nikome i to je prijetnja za autoritarce koji žele da odlučuju o istini”, naveo je.

Stanley smatra da su univerziteti historijski bili središta političkog otpora, od protesta protiv rata u Vijetnamu do današnjih demonstracija zbog rata u Gazi.

“Studenti su srce i duša takvih pokreta i zato ih je potrebno ugušiti jer režim ne dozvoljava istinu izvan one kakvu on propagira”, kazao je.

Tvrdi i da je “Trumpov režim” odmah po dolasku na vlast krenuo u obračun s univerzitetima.

“Prva stvar koju je Trumpov režim uradio kad je došao na vlast bio je napad na univerzitete lažno ih optužujući za antisemitizam”, rekao je Stanley.

“Izrael je autokratska država”

Velik dio razgovora odnosio se i na rat u Gazi, odnos prema Palestincima i pitanje antisemitizma.

Stanley je naglasio da među Jevrejima postoje različiti stavovi o Izraelu te da kritika izraelske politike ne znači antisemitizam.

“To je druga država i njome upravlja neko ko je očigledno fašista i ko upravlja tom zemljom većinu mog odraslog života. To nije demokracija, već aparthejd u praksi”, rekao je govoreći o Izraelu.

Dodao je kako mnogi američki Jevreji podržavaju postojanje Izraela, ali i smatraju da Palestinci moraju imati jednaka prava.

“Ako kažete da ste za palestinska prava, neki kažu da ste antisemiti. Istovremeno, postoji velika količina islamofobije”, naveo je.

Stanley je rekao da se jevrejski identitet često koristi za opravdavanje islamofobije, iako, kako tvrdi, jevrejska tradicija ima dugu historiju podrške univerzalnim pravima i liberalnim vrijednostima.

“Mi, jevrejski narod, možemo biti Bosanci, Srbi, Amerikanci, Kanađani, a Izrael je druga država”, rekao je.

Na kraju je istakao da, prema njegovom mišljenju, najveća podrška Izraelu u SAD-u ne dolazi od američkih Jevreja nego od evangelističkih kršćana.

“Ogromna podrška Izraelu dolazi od evangeličkih kršćana, a ne od Jevreja”, zaključio je Stanley.

Jason Stanley američki je filozof, profesor i jedan od najpoznatijih savremenih teoretičara propagande i fašizma. Široj javnosti postao je poznat knjigama How Propaganda Works i How Fascism Works, u kojima analizira načine na koje autoritarni pokreti koriste nacionalizam, strah, dezinformacije i napade na institucije kako bi potkopali demokratiju. Predavao je na Yaleu, a danas radi na Univerzitetu u Torontu.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad