The Geopost: Rusija koristi ekstremizam radi konsolidacije moći na Balkanu

Cilj Moskve je, kako tvrde, utjecati na izbore, zakonodavstvo i javni diskurs, čime se region čini podložnijim proruskim narativima i otežava proces demokratske konsolidacije. Transnacionalne krajnje desničarske mreže povezane s Moskvom pružaju ideološku, organizacijsku i moralnu podršku regionalnim akterima, normalizirajući autoritarne prakse i potičući otpor standardima Evropske unije u zemljama sa slabim institucijama i političkom fragmentacijom.

Autor ističe da je Rusija kombinovanjem pravoslavlja i ultranacionalizma sa operacijama utjecaja transformirala svoju “meku moć” u trajnu političku silu koja oblikuje političke procese i otežava demokratski razvoj u regionu.

U januaru 2026. godine analitičari su zabilježili nagli porast krajnje desničarske propagande povezane s Rusijom na platformi Telegram u Srbiji. Deseci međusobno povezanih kanala šire poruke Međunarodne lige suverenosti i drugih ekstremističkih mreža, dosežući stotine hiljada pratilaca. Ultrantacionalističke grupe u Srbiji koordinirano dijele sadržaje o migracijama, tradicionalizmu i protivljenju liberalnim normama, integrirajući proruske narative u online prostor. Ddigitalne platforme, tvrdi autor, postale su ključni instrument stranog utjecaja koji aktivno oblikuje javno mnijenje i političke procese.

Online mreže predstavljaju samo jedan segment šireg sistema ruskog utjecaja. U zemljama Zapadnog Balkana ekstremističke paravojne grupe organiziraju javne skupove, pravoslavni sveštenici predstavljaju lojalnost Moskvi kao moralnu obavezu, dok političari skloni Rusiji koriste podršku Kremlja kako bi se suprotstavili zapadnim normama. Ovakav pristup, navodi se u analizi, objedinjuje digitalne, vjerske i političke instrumente utjecaja.

Magazin upozorava da ruski utjecaj više nije apstraktan fenomen, već koristi historijske frustracije, društveni konzervativizam i institucionalne slabosti kako bi učvrstio model vlasti zasnovan na centraliziranoj moći, ograničenom pluralizmu i koncentraciji kulturnog i političkog utjecaja. Razumijevanje ovih procesa smatra se ključnim za očuvanje demokratskih normi i nastavak evropskih integracija.

Od Beograda do Banje Luke i Skoplja, strategija Moskve razvila se u višeslojnu kampanju koja uključuje kulturni identitet, pravoslavnu pripadnost i mreže ekstremističkih organizacija. U septembru 2025. godine neonacističke i ekstremističke grupe iz različitih dijelova Europe okupile su se u Sankt Peterburgu pod pokroviteljstvom Ruske pravoslavne crkve radi pokretanja Međunarodne lige suverenosti. Skupu su prisustvovali italijanska Forza Nuova, grčka Zlatna zora te srpske ultranacionalističke organizacije Narodne patrole i Srpska akcija, kao i ruski oligarh Konstantin Malofejev i ideolog Aleksandar Dugin. Misija organizacije, usmjerena na “odbranu bjelačkih kršćanskih vrijednosti od zapadne dekadencije”, prema autoru, pokazuje da mreže povezane s Kremljom pružaju platforme ekstremističkim ideologijama uz religijsku legitimaciju.

Ekstremističke mreže, navodi se, imaju podršku i unutar Europske unije. Mađarski premijer Viktor Orbán organizirao je skupove poput Demografskog foruma u Budimpešti 2023. godine, koji okuplja ultranacionalističke političare i proruske ideologe iz regiona, čime se, prema analizi, normalizira autoritarni model upravljanja sličan ruskom.

Politički utjecaj Moskve vidljiv je i kroz izborne procese. Tokom lokalnih izbora u Sjevernoj Makedoniji 2025. godine stranke poput Ujedinjene Makedonije vodile su kampanju protiv integracije u EU i NATO, uz podršku ideoloških mreža povezanih s Rusijom. U Srbiji je odbijanje vlasti da uvede sankcije Rusiji ojačalo proruske političke koalicije, dok su ultranacionalističke stranke poput Srpske zakletvene ušle u parlament i sarađuju s vladajućom Srpskom naprednom strankom, zagovarajući zakonodavne mjere koje ograničavaju djelovanje civilnog društva.

Poseban primjer predstavlja Republika Srpska u Bosni i Hercegovini. Bivši predsjednik Milorad Dodik više puta je boravio u Moskvi potvrđujući proruske stavove, blokirajući državne reforme i promovirajući separatističku retoriku. U februaru 2025. vlasti su usvojile zakon o “stranim agentima” po uzoru na rusko zakonodavstvo, kojim se ograničava rad nezavisnih medija i nevladinih organizacija.

Ruski utjecaj prisutan je i u društvenom i kulturnom životu. Tokom 2025. Srbija je svjedočila masovnim protestima protiv korupcije i rada vlasti, koje su vlasti opisale kao “obojene revolucije” koje organizuju stran akteri, što su dodatno promovirali ruski i srpski mediji povezani s državom.

Vjerske institucije, posebno Srpska pravoslavna crkva, prema autoru, predstavljaju jedan od najefikasnijih kanala širenja proruskih narativa, mobilizirajući birače i legitimirajući političke stavove koji odgovaraju strateškim interesima Moskve. Istovremeno, Rusija sarađuje i s islamskim organizacijama u regionu kako bi promovisala narative o otporu zapadnom utjecaju, što ukazuje na fleksibilnost u izgradnji političkih savezništava.

Europski zvaničnici, uključujući predsjednicu Europske komisije Ursulu von der Leyen, osudili su ove aktivnosti i naglasili potrebu jačanja demokratskih institucija i nezavisnih medija. Autor zaključuje da ruski utjecaj na Zapadnom Balkanu predstavlja dugoročan proces koji integrira ekstremističke organizacije, vjerski autoritet i pravne mehanizme u jedinstven politički model, postupno mijenjajući političke norme u regionu obilježenom institucionalnim slabostima i neriješenim identitetskim pitanjima.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad