Tvrđava u Zvorniku svjedok burnih istorijskih događaja: Za nju se vežu i mnoge legende

Kao srednjovjekovni simbol grada Zvornika, nalazi se jedinstveno utvrđenje podijeljeno na tri dijela. Đurđev grad, Kula grad, ili Jerinin grad, kako ga ko zove, pozicioniran je iznad grada i rijeke Drine. Odišući burnom istorijom i bogatim kulturnim naslijeđem, ne ostavlja ravnodušnim ni ovdašnje stanovništvo, niti posjetioce, započinje priču naš sagovornik, Janko Mikić, iskusni član i nekadašnji predsjednik zvorničkog Planinarskog društva "Mladost".

“I poznati putopisac, Evlija Čelebija, prolazio je ovuda i pisao o Zvorniku - koliko ima kuća, sve je nabrajao. Značajna je bila ova tvrđava i grad Zvornik još u ono doba jer se nalazila na poziciji koja može kontrolisati protok ljudi uz i niz Drinu”, kazao je Janko Mikić, član Planinarskog društva ”Mladost” iz Zvornika.

Zato i ne čudi što je tvrđava kroz istoriju bila poprište sukoba Osmanskog, Ugarskog, a kasnije i Austrougarskog carstva. Zbog nedostatka preciznih istorijskih spisa, gradnja ovog impozantnog kompleksa veže se za tri narodna predanja. Prema prvom, sagradili su ga srpski srednjovjekovni vladar despot Đurađ Branković i njegova supruga. Porijekom Grkinja, izvornog imena Irina Kantakuzin, u narodu je poznatija kao prokleta Jerina. Ovaj epitet ponijela je, takođe prema predanju, zbog izgradnje Smederevske tvrđave I njene surovosti pri gradnji. Njen lik i djelo dalo je inspiraciju i drugoj legendi – Jerininoj stazi strasti, u Zvorniku.

“Ne bih baš potencirao toliko tu legendu. Kao, ona je mladiće dovodila na Kulu, pa ih poslije iz zabave bacala u Drinu. Đurađ Branković je radio i tvrđavu u Smederevu. I isto se pominje ta priča o Jerini. Nije ona mogla biti u isto vrijeme i tamo i ovamo, ali to je to”, naveo je Mikić.

Treća legenda u vezi je sa arheološkim nalazištem, brdom Orlovine gdje je njena sestra sagradila tvrđavu ljepšu od Zvorničke, zbog čega ju je Jerina, iz ljubomore, ubila, a njen grad porušila.

Prema dostupnim svjedočanstvima, tvrđava je podignuta krajem 13., odnosno, početkom 14. vijeka, kada ju je u 15. vijeku osvojio despot Đurađ Branković, po njemu je i dobila ovo ime.

Tačnije, 1433. da bi naredno osvajanje uslijedilo 1460., od turskog sultana Mehmeda II Osvajača. Dok ostali dijelovi Bosne nisu ni bili osvojeni, oko Zvornika su se već borile Ugarska i Turska. Donji dio grada počinje neposredno od Drine kroz čiju prepoznatljivu kapiju prolazi magistralni put. Tu se, između ostalog, nalazio i kazamat, odnosno, tamnica osmanske vojske. Srednji dio grada, najstariji dio tvrđave, diže se liticom do oko 20 metara visoke građevine, gdje se nalazi Kula Donžon, najprije osmatračnica, a tokom osmanskog perioda odbrambena kula. Nestankom Ugarske, s Osmanlijama se, kasnije, borila Austro-ugarska, koja je, nakon Berlinskog kongresa 1878. shvatila značaj širenja prema jugoistoku. Odmah su napravili kasarnu i prateće vojne saržaje, a kao podsjetnik spremnosti njihove vojske, u gornjem dijelu grada podsjeća bunar bazen.

Više u prilogu Tatjane Drljić.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad