Gdje su ljetovale svjetske zvijezde, a danas caruju duhovi: Zavirite u ruševine jugoslovenskog Las Vegasa

Početkom sedamdesetih godina, u doba euforičnog turističkog zamaha bivše države, Malinska na ostrvu Krku postala je poprište nevjerovatnog eksperimenta. Na zapadnoj obali ostrva iznikao je Hotelsko-turistički kompleks Haludovo – neobičan portal kapitalizma koji je u socijalistički svijet trebao dovesti najbogatije turiste zapada.

Komunizam iz čaše za šampanjac: Investicija od 250 miliona dolara

Kompleks je projektovao čuveni Boris Magaš, arhitekta koji je kasnije osmislio splitski Poljud. Haludovo je bilo zamišljeno kao raskošan turistički grad s hotelima Tamaris i Palace, atrijumskim vilama, skulpturama i čuvenim Ribarskim selom.

Investitor ovog poduhvata bio je američki biznismen italijanskih korijena, suosnivač časopisa Penthouse, Roberto Guccione. On je u projekt uložio tadašnjih 45 miliona dolara (što bi danas iznosilo više od 250 miliona dolara), dok je službeni vlasnik bila državna firma Brodokomerc.

„Penthouse pčelice“ i bazeni puni šampanjca

Srce kompleksa bila je kockarnica Penthouse Adriatic Club. Dok su klasična kazina bila zatvorena i mračna, ovaj je imao staklenu stijenu s pogledom na Jadran. Bogati gosti stizali su čarter-letovima, a na aerodromu ih je dočekivalo pedesetak djevojaka u oskudnoj odjeći – čuvene „Penthouse pčelice“.

Legende o prvoj sezoni iz 1972. godine i danas se prepričavaju u Malinskoj. Navodno se dnevno trošilo 100 kilograma jastoga i pet kilograma kavijara, a urbana legenda kaže da su gosti, u naletu ekstravagancije, jedan od bazena napunili šampanjcem. Među gostima su se, osim svjetskog džet-seta poput Toma Jonesa, nalazili i tadašnji saveznici Jugoslavije – Sadam Husein i Moamer Gadafi.

Pad imperije: Loše veze i nedostatak viskija

Ipak, glamur je trajao kratko. Roberto Guccione povukao se odmah nakon prve sezone. Sam je priznao da se od finansijskog gubitka u Haludovu nikada nije potpuno oporavio.

Pokazalo se da jugoslovenski standard, uprkos pozlaćenim lusterima, nije mogao zadovoliti prohtjeve zapadne elite. Problemi sa snabdijevanjem, loše telefonske veze i nedostatak luksuznih proizvoda na koje su milijarderi navikli, srušili su Guccioneov san. Osamdesetih godina Haludovo postaje odmaralište za masovni turizam, a tokom devedesetih služi kao utočište za izbjeglice – njegove posljednje prave goste.

Novi početak ili samo čišćenje ruševina?

Decenijama je kompleks propadao, postajući meka za fotografe i ljubitelje „napuštene arhitekture“. Sadašnji vlasnik, ruski biznismen Ara Abramyan, godinama je u sporu s lokalnom zajednicom oko planova za superluksuzni hotel s privatnom plažom.

Ipak, ovih dana u Malinskoj su se pojavili bageri. Počelo je čišćenje područja oko Ribarskog sela, a opština je potvrdila da radovi kreću u oktobru. Prema najavama, Ribarsko selo bi prve goste moglo primiti već sljedećeg ljeta. Hoće li Haludovo zaista oživjeti ili je ovo samo još jedna faza u dugoj istoriji propadanja ovog „jugoslovenskog Las Vegasa“, ostaje da se vidi.