Najteža mašina koja se ikada kretala kopnom je bager od 14.196 tona, dug 220 metara, koji svaki dan iskopava zemlju veličine fudbalskog stadiona

Po Guinnessu teži 14.196 metričkih tona, a izgradio ga je 1995. godine njemački proizvođač rudarske opreme TAKRAF. Proteže se otprilike na dužini dva fudbalska igrališta i provodi dane grebući zemlju i kamenje s vrha ugljenog sloja u rudniku Hambach, zapadno od Kelna. Prosječno premješta 240.000 kubnih metara zemlje. To je cijeli posao: skinuti sve što se nalazi na vrhu lignita kako bi se ugalj ispod mogao iskopati i spaliti.

Postoji jedan neugodan obrat u svemu ovome. Najveće vozilo koje su ljudi ikada postavili na kopno napravljeno je da se napaja gorivom kojeg se zemlja koja ga je napravila sada žuri odreći.

Dug 220 metara

Rotorni bageri su klasa mašina o kojoj većina ljudi izvan rudarstva nikada ne razmišlja. Bagger 293 je najveći ikad napravljen. TAKRAF, koji ga i dalje interno naziva SRs 8000, napravio ga je u mjerilu koje vam ruši osjećaj za proporciju u trenutku kada na njega stavite prave brojke.

Počnimo s veličinom.

Dug je 220 metara, otuda i poređenje dvaju fudbalskih terena, a visok je otprilike 94,5 metara na svojoj najvišoj tački. Na internetu ćete vidjeti da je opisan kao dvostruko viši od Kipa slobode, a to je pogrešno. Ta brojka dolazi od miješanja njegove dužine s visinom. Postavite Bagger 293 pored Kipa slobode i vrh mašine sleti tačno oko vrha njene baklje, koja se nalazi nešto više od 300 stopa od tla.

Poslovni kraj je točak po kojem je i dobio ime. Prema Guinnessu, točak s lopaticama mjeri 21,6 metara u prečniku, otprilike kao četverospratnica, a oko svog oboda nosi 18 čeličnih kanti, od kojih je svaka dovoljno velika da primi 6.600 litara. Dok se točak okreće, kante se zabijaju u zemlju, zahvataju je i istovaruju na transporter koji se proteže duž otprilike 90 metara duge ruke mašine, tako da Bagger nikada ne mora prestati kopati da bi istovario. Samo se polako kreće naprijed brzinom od nekoliko metara u minuti.

Brojku od 240.000 kubnih metara teško je osjetiti. RWE, komunalno preduzeće koje upravlja rudnikom Hambach, formuliše ovako: to je dovoljno materijala svaki dan da se napuni fudbalski stadion do visine od 30 metara. Mašina ne kopa sama ugalj. Ona rukuje onim što rudari nazivaju otkrivkom, slojevima pijeska, gline i kamenja naslaganim preko lignita, ponekad i stotinama metara.

Nema rezervoar za gorivo

Mnogo toga treba premjestiti, jer ima puno uglja. Lignit u Hambachu su komprimirani ostaci šuma i močvara koje su ovdje rasle prije desetina miliona godina, a nalaze se u slojevima koji mogu biti debeli i do 100 metara. Hambach je najveći rudnik s površinskim kopom u Njemačkoj, a njegovo dno se spušta blizu 300 metara ispod nivoa mora, što ga čini najdubljom vještačkom rupom u regiji. Bagger 293 je alat koji ga otvara. Jedna mašina, mala ekipa, četvrt miliona kubnih metara zemlje dnevno, po bilo kojem vremenu, neograničeno. Equipment World izvještava da su potrebna samo dva operatera da pokrenu cijeli proces.

Mašina ove veličine nema rezervoar za gorivo, što većinu ljudi iznenađuje. Bagger 293 je električni i to ne u onom slatkom smislu litijum-jonske baterije. Crpi energiju direktno iz mreže putem vučnog kabla, a potrošnja je ogromna: Equipment World procjenjuje da je to 16,56 megavata, otprilike onoliko koliko mali grad odjednom povuče, a potrošnja se u potpunosti troši na premještanje zemlje.

Otisak je drugo iznenađenje. Pretpostavili biste da bi se više od 14.000 tona urušilo u meko tlo otvorenog rudnika, ali težina je raspoređena na 12 gusjenica, ista osnovna ideja kao i kod tenka, samo groteskno uvećana. SlashGear napominje da gusjenice ne ostavljaju tragove dublje od osobe koja hoda kroz blato. Navodno je cijela stvar koštala 100 miliona dolara i trajala je četiri godine za izgradnju što je, za mašinu koja drži Guinnessov rekord tri decenije i još uvijek radi, prilično dobro ostarjelo.

Nije riječ ni o jednokratnom slučaju. TAKRAF je izgradio manje mašine s rotornim valjcima koje sada rade u rudnicima u Kini, Indiji i drugim dijelovima Evrope, iako se nijedna od njih ne može mjeriti s modelom 293. I uprkos svojoj veličini, postoji jedan rekord koji Bagger ne drži: brzina. Najbrže kopneno vozilo ikada, Thrust SSC na mlazni pogon, dostigao je brzinu od 1.200 km/h 1997. godine.

Ugalj za koji je izgrađen se isključuje

Ovo je preokret od vrha. Bagger 293 postoji kako bi otkrivao lignit, meki smeđi ugalj koji zapadna Njemačka koristi za energiju više od jednog stoljeća, a Njemačka se povlači iz posla s lignitom po fiksnom vremenskom roku. RWE je pristao da okonča proizvodnju električne energije iz lignita 2030. godine, osam godina prije prvobitnog roka 2038. godine, potez koji ostavlja otprilike 280 miliona tona uglja u zemlji. Rudnik Hambach u kojem Bagger radi trebao bi prestati s vađenjem uglja 2029. godine, nakon čega se planira poplaviti jama u jezero.

Promjena se već vidi u brojkama. Prema Međunarodnoj agenciji za energiju, emisije ugljičnog dioksida iz uglja u Njemačkoj pale su sa 346 miliona tona u 2000. godini na 173 miliona tona do 2023. godine, čak i dok je i dalje najveći potrošač uglja u Evropi.

Ništa od ovoga ne čini Bagger 293 manje teturavim za stajati ispred njega. To je i dalje najteža stvar koju je čovječanstvo ikada vozilo kopnom, kojom upravlja mala posada, tiho gutajući stadion zemlje dnevno. Njegov posao sada ima rok trajanja, koji nije tako daleko. Kada se Hambach zatvori i voda dođe, najveće vozilo ikada napravljeno će provesti cijeli svoj radni vijek jureći gorivo koje je njegova vlastita zemlja odlučila prestati koristiti.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad