Kraj kontroverznog projekta u srcu Beograda: Srbija raskida ugovor s Trumpovim zetom

Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Srbije potvrdilo je Radio-televiziji Srbije (RTS) da je raskid tog ugovora "u proceduri formalizacije" i očekuje se da će taj postupak biti okončan početkom naredne sedmice.

Prethodno je sedmičnik "Vreme", pozivajući se na tvrdnje izvora u Vladi Srbije, objavio da je "ugovor raskinut uz odricanje od svih eventualnih međusobnih potraživanja".

Takav ishod podrazumijevao bi da se Srbija neće suočiti s međunarodnom arbitražom i eventualnim plaćanjem penala jer nije ispunila svoj dio dogovora.

Ugovor i dalje tajan

"Slučaj Generalštab" već je skoro dvije godine pod povećalom javnosti nakon što je Vlada Srbije u maju 2024. s kompanijom Jareda Kushnera "Affinity" potpisala ugovor o "revitalizaciji" kompleksa Generalštaba nekadašnje JNA u centru Beograda, čiji su dijelovi srušeni tokom višemjesečnog NATO bombardovanja 1999. godine.

Ugovorom, koji još nije objavljen, Srbija je zemljište kompleksa iznajmila na 99 godina, a na prostoru ruševina planirana je izgradnja dvije visoke zgrade sa stanovima i hotelima.

Preuređenju objekata tog kompleksa, izgrađenog između 1955. i 1965. godine, koji su zbog svoje arhitektonske vrijednosti zaštićeni kao kulturno dobro, protivile su se stručne institucije i organizacije, kao i srbijanska opozicija i civilno društvo.

Sedmičnik "Radar" kasnije je otkrio da se Srbija obavezala ukinuti zaštitu kompleksa, srušiti postojeće oštećene objekte o svom trošku i ustupiti zemljište bez naknade na 99 godina.

Vasić priznao falsifikovanje dokumenata

Prema pisanju sedmičnika "Vreme", Srbija je, u skladu s ugovorom, imala dvije godine, odnosno do maja 2026. godine, da ispuni obećano, u suprotnom bi investitor mogao zatražiti odštetu do 50 miliona eura.

Vlada Srbije ukinula je kompleksu status kulturnog dobra u novembru 2024. godine, što je pratila afera zbog navoda da je to učinjeno pod pritiskom, dok je Tužilaštvo za organizovani kriminal (TOK) utvrdilo da je Vlada odluku donijela na osnovu falsifikovanog prijedloga.

Goran Vasić, koji je obavljao dužnost direktora Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, priznao je na saslušanju u maju 2025. godine da je falsifikovao dokument.

Zbog toga je TOK 15. decembra iste godine podnio optužni prijedlog protiv ministra kulture Nikole Selakovića, sekretarice ministarstva Slavice Jelače i rukovodilaca dva nadležna zavoda, Gorana Vasića i Aleksandra Ivanovića.

Istog dana objavljeno je da se Kushner povukao iz projekta.

Američke istrage

Prethodno je u Sjedinjenim Američkim Državama, tokom izborne kampanje za drugi mandat Donalda Trumpa, pokrenuta istraga o poslovanju kompanije njegovog zeta Jareda Kushnera.

Istragu je pokrenuo senatski Odbor za finansije američkog Kongresa, a prema pisanju Glasa Amerike (VOA), demokrata Ron Wyden, koji je predvodio istragu, naveo je da su zvaničnici Srbije i Albanije pristupili kompaniji "Affinity" s poslovnim prijedlozima za ulaganje.

Wyden je, prema navodima VOA, tražio i detaljan opis uslova svih ugovora između kompanije "Affinity" i Vlade Srbije o razvoju nekretnina u Srbiji.

Pod povećalom i drugi Vučićevi ugovori

Tadašnji predsjednik Srbije Aleksandar Vučić pohvalio se u junu 2024. godine da se u Beogradu sastao s Jaredom Kushnerom i na svom Instagram profilu naveo da je to bila "inspirativna razmjena ideja", te da je gostu pokazao Beograd i "predstavio neke od planova za njegov još brži rast".

Vučić i Srpska napredna stranka izgubili su parlamentarne izbore u Srbiji 25. oktobra ove godine, a nakon pobjede liste studentskog pokreta očekuje se da će pod povećalom biti brojni ugovori sklopljeni tokom vlasti SNS-a koji se mogu dovesti u vezu s koruptivnim poslovima.