Žuto more u Dalmaciji. O čemu je riječ?

Istraživači Instituta su od 7. do 11. aprila na morskoj istraživačkoj postaji Martinska kod Šibenika proveli terenski eksperiment kako bi utvrdili šta se događa kada polen s kopna dospije u more, saopćio je IRB.

Eksperiment je proveden pod vodstvom Slađane Strmečki Kos, a naučnici su analizirali može li polen otpuštati organsku materiju i hranjive spojeve koji mijenjaju biogeokemijske procese u moru i utiču na mikroorganizme.

Iz IRB-a navode da polen u Jadranu nije nova pojava, ali da klimatske promjene mijenjaju trajanje i intenzitet sezona oprašivanja, pa naučnici sve više istražuju procese koji povezuju atmosferu i more.

Polenova zrnca nošena vjetrom talože se na morskoj površini, gdje mogu otpuštati organsku materiju i hranjive spojeve te uticati na biogeokemijske procese u moru. Posebno je važan površinski mikrosloj mora, najtanji sloj na granici mora i zraka, u kojem se susreću atmosfera, sunčevo zračenje, organska materija i mikroorganizmi.

“Naša prethodna istraživanja u šibenskom području pokazala su da je površinski mikrosloj mora obogaćen polenovim zrncima koja su uglavnom lokalnog i regionalnog porijekla. Tokom 2024. godine u tom smo sloju identificirali čak 89 različitih vrsta polena”, istakla je voditeljica projekta Strmečki Kos.

Dodala je da su u martu 2024. u jednoj litri vode površinskog mikrosloja pronašli 205.000 polenovih zrnaca, pretežno bora i čempresa.

U eksperimentu na Martinskoj naučnici su u posebne inkubacijske vreće stavili morsku vodu i polen alepskog bora prikupljen s obližnjih stabala, a zatim ih uronili u more kako bi nekoliko dana bile izložene prirodnim uslovima. Cilj je bio pratiti otpušta li polen tvari koje mogu mijenjati sastav organske materije i uticati na život mikroorganizama u moru.

Tokom petodnevnog eksperimenta istraživački tim redovno je prikupljao uzorke vode i pratio promjene fizičko-hemijskih i bioloških parametara, dok je dio uzoraka konzerviran za daljnju laboratorijsku obradu.

Naučnici upozoravaju da je srednji Jadran prirodno siromašan hranjivim solima poput dušika i fosfora, pa i dodatni unosi tvari iz atmosfere mogu imati važnu ulogu u morskom ekosistemu. Polen pritom može postati izvor organske materije dostupne mikroorganizmima i uticati na primarnu produkciju, koja predstavlja temelj hranidbene mreže u moru, naglasili su.

Projekt POLLMAR povezuje atmosfersku hemiju, aerobiologiju, biogeokemiju mora i oceanologiju, a uz naučnike IRB-a uključuje i saradnike iz Hrvatske, Portugala i Poljske. Rezultati istraživanja trebali bi pomoći boljem razumijevanju uticaja polena na obalne ekosisteme Jadrana i Mediterana u uslovima klimatskih promjena.

Projekt “Polen u Jadranskom moru: dinamika unosa, hemijska karakterizacija i uticaj na primarnu produkciju”, finansira Hrvatska zaklada za znanost, a provodi Zavod za istraživanje mora i okoliša IRB-a.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad