AfD traži odgovore od njemačke vlade: Ko koči sporazum s BiH o ratnim grobljima i je li RS prepreka?

Riječ je o dokumentu Bundestaga broj 21/8695, datiranom 19. oktobra 2026. godine, koji su podnijeli zastupnici Tobias Teich, Malte Kaufmann, Stefan Keuter, Uwe Schulz i Alexander Gauland, zajedno s parlamentarnom grupom AfD-a.

U dokumentu se navodi da njemačka organizacija Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, koja se bavi pronalaskom, ekshumacijom, identifikacijom i održavanjem grobova njemačkih ratnih stradalnika u inostranstvu, svoje aktivnosti uglavnom provodi na osnovu bilateralnih sporazuma ili diplomatskih dogovora.

Međutim, Bosna i Hercegovina nije bila navedena među državama s kojima Njemačka ima takav sporazum ili odgovarajući dogovor u odgovoru savezne vlade iz novembra 2024. godine.

Pregovori traju najmanje od 2012. godine

Prema navodima iz parlamentarnog dokumenta, pokušaji uspostavljanja pravnog okvira za njemačka ratna groblja u Bosni i Hercegovini traju duže od decenije.

Još 2012. godine njemačka vlada je, u dokumentaciji koja se odnosila na sporazum o ratnim grobljima s Crnom Gorom, navela da su pregovori s Bosnom i Hercegovinom već započeli.

Deset godina kasnije, odnosno 2022. godine, organizacija Volksbund saopćila je da pregovori o sporazumu s BiH još moraju biti nastavljeni.

AfD sada od njemačke vlade traži precizne informacije o tome kada su pregovori počeli, koje su institucije učestvovale u njima i zbog čega sporazum do danas nije zaključen.

Zastupnike zanima i postoji li već usaglašen ili djelimično usaglašen nacrt sporazuma te koja su pitanja ostala neriješena.

Posebna pitanja o ulozi Republike Srpske

Jedan od dijelova parlamentarnog upita odnosi se na podjelu nadležnosti između državnih institucija Bosne i Hercegovine, Federacije BiH, Republike Srpske i Brčko distrikta.

AfD traži pojašnjenje koje su institucije odgovorne za ratna groblja, ekshumacije, premještanje posmrtnih ostataka i izdavanje potrebnih dozvola.

Posebno se postavlja pitanje jesu li različite administrativne procedure u dva bh. entiteta otežale ili usporile zaključivanje sporazuma na državnom nivou.

U devetom pitanju njemački zastupnici od savezne vlade traže da se izjasni o mogućoj ulozi Republike Srpske u dosadašnjem zastoju.

"Da li je, prema saznanjima savezne vlade, tačno da sporazum o ratnim grobljima na državnom nivou do sada nije zaključen i zbog toga što unutar Republike Srpske nisu pribavljene potrebne saglasnosti, dozvole ili postignuti politički dogovori, i ako jeste, na koja se konkretna pitanja to odnosi?", navodi se u dokumentu Bundestaga.

U nastavku se traži i odgovor o tome koje su druge institucije ili neriješena pitanja odgovorni za odgađanje sporazuma ukoliko pretpostavka o ulozi Republike Srpske nije tačna.

Njemački zastupnici također žele znati postoje li zasebni administrativni dogovori s institucijama Federacije BiH i Republike Srpske te razlikuju li se postupci izdavanja dozvola, rokovi i drugi administrativni zahtjevi između dva entiteta.

Tokom 2025. godine preuzeti posmrtni ostaci 132 ratna stradalnika

U dokumentu se navode i podaci organizacije Volksbund, prema kojima su tokom 2025. godine u Bosni i Hercegovini evidentirani posmrtni ostaci 132 njemačka ratna stradalnika.

Međutim, kako se pojašnjava, nije riječ o samostalnim ekshumacijama koje je ova organizacija provela na terenu, nego o preuzimanju posmrtnih ostataka koje su prethodno pronašle i ekshumirale lokalne institucije ili druge organizacije.

Podnosioci upita smatraju da takva praksa otvara pitanje mogućih pravnih i administrativnih ograničenja za samostalno provođenje sistematskih ekshumacija u Bosni i Hercegovini.

Zbog toga od savezne vlade traže informacije o tome gdje su pronađeni posmrtni ostaci 132 osobe, koje su institucije učestvovale u njihovom pronalasku te u kojoj mjeri Volksbund trenutno može samostalno provoditi istraživanja i ekshumacije na području BiH.

Njemački ratni grobovi evidentirani i na području Banje Luke

U parlamentarnom dokumentu posebno se spominju njemački ratni grobovi na području današnje Republike Srpske, uključujući Banju Luku.

Prema podacima iz evidencije organizacije Volksbund, na tom području postoje grobna mjesta njemačkih ratnih stradalnika čiji posmrtni ostaci još nisu premješteni na uređena ratna groblja.

Organizacija u svojim evidencijama navodi da se nada budućoj mogućnosti pronalaska, ekshumacije i premještanja tih posmrtnih ostataka.

AfD od savezne vlade traži da objasni zbog čega svi poznati njemački ratni stradalnici na području Banje Luke još nisu ekshumirani ili premješteni na centralna ratna groblja.

Zatraženi su i podaci o ukupnom broju poznatih i mogućih njemačkih ratnih grobova na području Federacije BiH, Republike Srpske i Brčko distrikta.

Traže se podaci o odbijenim zahtjevima i mogućem uništavanju grobova

Njemački zastupnici postavili su i niz pitanja o administrativnim procedurama za pronalazak, ekshumaciju, identifikaciju i premještanje posmrtnih ostataka.

Od vlade traže da dostavi podatke o svim zahtjevima za dozvole koje su njemačke institucije ili Volksbund podnosili od 2015. godine, uz precizno navođenje koliko ih je odobreno, odbijeno ili još nije riješeno.

Posebno se traži razdvajanje podataka za Federaciju BiH i Republiku Srpsku.

Jedno od pitanja odnosi se i na moguće ugrožavanje njemačkih ratnih grobova usljed građevinskih radova, infrastrukturnih projekata, privatnog korištenja zemljišta, pljačke ili drugih intervencija.

AfD želi znati jesu li njemačkoj vladi poznati slučajevi oštećenja ili uništavanja takvih grobova u Bosni i Hercegovini od 2015. godine.

Zatraženo je i pojašnjenje postoje li historijski razlozi ili neslaganja u vezi s kulturom sjećanja koji otežavaju održavanje njemačkih ratnih groblja i zaključivanje međudržavnog sporazuma.

Kada bi sporazum mogao biti zaključen?

U završnom dijelu parlamentarnog upita AfD traži podatke o finansijskim sredstvima koja je Njemačka od 2015. godine izdvajala za aktivnosti organizacije Volksbund u Bosni i Hercegovini.

Zastupnici također pitaju koje konkretne korake savezna vlada namjerava poduzeti kako bi pregovori, za koje postoji dokumentacija još od 2012. godine, konačno bili završeni.

Od njemačke vlade zatraženo je da navede i realan vremenski okvir za zaključivanje sporazuma, kao i odluke koje je potrebno donijeti na njemačkoj i bosanskohercegovačkoj strani.

Kompletan sadržaj parlamentarnog dokumenta br. 21/8695 od 19. oktobra 2026. godine možete pronaći na stranici Bundestaga.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad