Varaki, Karkin, Nikolić, Šabanagić: Albanska zajednica u Sarajevu

Albanci su prisutni u Bosni i Hercegovini već vijekovima, i zajedno s Jevrejima i Romima, čine najbrojniju manjinsku zajednicu u Bosni i Hercegovini.

U većoj mjeri Albanci se nastanjuju u Bosni i Hercegovini za vrijeme vladavine Osmanskog Carstva, kao i tokom austrougarske okupacije Bosne i Hercegovine (1878–1918).

U Sarajevu i danas živi značajna albanska zajednica, sastavljena pretežno od porodica koje su uglavnom došle iz Đakovice, Prizrena, Ulcinja, Gostivara kao i drugih albanskih gradova, a koje su se u određenoj mjeri tokom vremena asimilirale.

Među najbrojnijom i najstarijom zajednicom Albanaca koja se naselila u Sarajevu još od XIX vijeka su albanske porodice koje su došle iz Đakovice, grada u Dukađinu na Kosovu, tada sjevernom Arnautluku (Albaniji). U ovom članku će biti više riječi o navedenoj koloniji Albanaca koji su došli iz Đakovice i naselili se u Sarajevu.

Trgovinske veze Đakovice sa Sarajevom u XIX vijeku

Trgovci iz Đakovice bili su posebno vješti u trgovini i poduzetništvu te su tokom XIX i XX vijeka osnovali brojne kolonije na Balkanu u gradovima kao što su: Skadar, Skoplje, Solun, Serez, Sarajevo, Istanbul, Sofija, Niš, Bitola, Novi Pazar i Mitrovica.

Jedna od tih kolonija postojala je i u Sarajevu u XX vijeku, a činile su je porodice koje su uglavnom dolazile iz Đakovice još od XIX vijeka i u prvim decenijama XX vijeka, iako su i ranije Albanci živjeli i bavili se trgovinom u Sarajevu i širem prostoru Bosne i Hercegovine i tokom XVII i XVIII vijeka.

Oni su uglavnom trgovali sa Sarajevom, ali i s drugim važnim gradovima tadašnjeg Osmanskog Carstva.

Pripadnici ove zajednice bavili su se raznovrsnim privrednim djelatnostima, te su bili vješti trgovci i zanatlije, gajtandžije, svilari, krojači, kao i bakali (prodavači razne robe).

Prvi tragovi prisustva Đakovičana u Sarajevu sežu još iz perioda vladavine Osmanskog Carstva. Na osnovu dostupnih arhivskih dokumenata iz Historijskog arhiva Sarajeva može se pratiti proces formiranja i razvoja albanske kolonije u Sarajevu, koju su činile desetine porodica porijeklom iz Đakovice koje su se naselile u Sarajevu.

Sarajevo kao centar esnafa

Sarajevo je u okviru Osmanskog Carstva predstavljalo razvijen i snažan centar esnafskih i zanatskih djelatnosti u ovom dijelu Balkana, na zapadu velikog carstva. Kao najveći zapadni grad Osmanskog Carstva, Sarajevo je imalo važnu ulogu u regionalnim i međuregionalnim trgovačkim tokovima.

Trgovina između albanskih gradova i Sarajeva intenzivno se odvijala i bila je višeslojna i dugotrajna, a poseban značaj imale su trgovačke veze Sarajeva sa Đakovicom.

Albanski gradovi Đakovica, Skadar i Prizren su u XIX stoljeću predstavljali tri ključna urbana i ekonomska centra sjeverne Albanije, bez ozbiljnije konkurencije u širem području.

Đakovica, tada poznata pod nazivom Jakova (naziv grada koje je bilo u upotrebi do promjene u XX vijeku), u tom je periodu bila pod upravom albanske begovske porodice Krueziu, koja je podsticala i podržavala razvoj trgovine sa svim gradovima regiona, s ciljem unaprijeđenja ekonomske dobrobiti i blagostanja stanovništva. Zahvaljujući takvoj politici, Đakovica se razvila u jedno od najznačajnijih zanatskih i ekonomskih središta na sjeveru Albanije.

U tom kontekstu, trgovci i zanatlije iz Đakovice održavali su intenzivne trgovačke veze sa Sarajevom, naročito nakon 1852. godine, kada su započete reformske mjere modernizacije Osmanskog Carstva, a posebno tokom vladavine osmanskog valije Šerif Topal Osman-paše (1861.–1869.) u Bosanskom vilajetu, za čije su uprave unaprijeđene i poboljšane ekonomske prilike i uslovi u Bosni i Hercegovini.

Usljed toga dodatno će se proširiti trgovačke veze između gradova Jakova (Đakovice) i Sarajeva.

Prvi Đakovičani u Sarajevu

U tom periodu, od sredine XIX vijeka, trgovina između Sarajeva i Đakovice doživljava procvat, a trgovci i zanatlije iz Đakovice počinju se naseljavati u Sarajevu. Na poznatom sarajevskom musafirskom groblju za putnike i strance na Alifakovcu u Sarajevu nalaze se sačuvani nadgrobni nišani trgovaca iz Đakovice (tadašnjeg Jakova) koji su u tom periodu umrli u Sarajevu i tu bili sahranjeni. Na tim nišanima upisani su podaci o mjestu iz kojeg su poticali.

Na dva sačuvana nišana na mezarima na Alifakovcu iz tog perioda uklesani su na osmanskom turskom jeziku arapskim pismom sljedeći natpisi:

Iz kojih porodica su bili sahranjeni nije navedeno, jer su se u to vrijeme ljudi uglavnom evidentirali samo po imenu.

Kako potvrđuju dokumenti i zapisi u starim knjigama o historiji Sarajeva, jedan od zanata u kojima su Đakovičani bili zastupljeni bio je gajtandžijski zanat, kao i prerada svile (ipekčije). Gajtandžije i svilari iz Đakovice su bili nadaleko poznati po visokom kvalitetu svojih proizvoda, koje su plasirali na trgove i pazare diljem Balkana i dalje čak do Venedika (Venecije). Također su bili zastupljeni sarači, kao i drugi trgovci raznovrsnom robom.

Više podataka o trgovcima i porodicama iz Đakovice koji su boravili i živjeli u Sarajevu u XIX vijeku mogu se naći u Historijskom arhivu Sarajeva, gdje se čuvaju dokumenti u kojima se spominju Đakovičani koji su radili kao trgovci u Sarajevu i koji su se zatekli u Sarajevu tokom austrougarske okupacije grada 1878. godine i u godinama koje su uslijedile.

Nakon okupacije Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske Monarhije, uvedena je kontrola ulazaka i izlazaka putnika u Bosnu i Hercegovinu, koja je tada postala dio Austro-Ugarske Habsburške Monarhije, kao i kretanja stanovništva u gradu Sarajevu. Sve to potvrđuju brojni dokumenti sačuvani u Historijskom arhivu Sarajeva.

Oni će i za vrijeme okupacije Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske Monarhije dolaziti u Sarajevo, kako bi i dalje nastavili već uhodanu trgovinu sa Sarajevom i drugim gradovima Bosne i Hercegovine, a koju su uspostavili još u doba Osmanskog Carstva. Industrijski razvoj Sarajeva tokom austrougarskog perioda bio je vrlo intenzivan, te je iz tog razloga Sarajevo privlačilo trgovce iz Đakovice omogućavajući im poslovanje i poslovne veze sa zapadnoevropskom monarhijom, čiji je dio tada postala i Bosna i Hercegovina.

U dokumentima iz inventara Gradskog poglavarstva iz 1879. godine spominju se sljedeće osobe iz Đakovice koje su se nalazile u Sarajevu i bavile se trgovinom: Derviš Arnaut – obraća se gradskoj upravi sa molbom da mu se izda putovnica kako bi otputovao u svoj zavičaj u Đakovicu u Albaniji; Huseinaga Jakovali daje garanciju, odnosno jemac je za putnike/goste Halida i Aljuša iz Kosova; Hamzaga Hajrulah daje osobno jamstvo za putnika Nimana Hajrulaha i još dvojicu; Idrizaga Arnaut (Idriz Adžanela) traži od Zemaljske vlade Bosne i Hercegovine da mu se izda preporučeno pismo.

Kao jemci za putnike koji su putovali Bosnom i Hercegovinom te 1879. godine pojavljuju se i sarač Salih Arnaut, Sadiaga Arnaut, Mehmed Arnaut, Veliaga Arnaut i Ibrahim Arnaut, a sljedeće 1880. godine kao jemci ili putnici u Bosni i Hercegovini pominju se Mehmed Bakal Arnaut, Hasan Arnaut, Salih Arnaut, Alija Arnaut, Džafer Arnaut, Velija Arnaut, Mustafa Arnaut, Sulejman Arnaut. U dokumentima iz 1881. godine ponovo se navode jemci za putnike, posebno iz Đakovice – sarač Salih Arnaut daje osobno jamstvo za Aliju Karkina Arnauta za putovanje u Banju Luku; Ibrahim Šabanaga daje osobno jamstvo za Šabanagu Arnauta koji s porodicom putuje u Albaniju, itd.

U tadašnjim sarajevskim novinama „Sarajevski list“, u broju od 23. juna 1883. godine navode se prispjeli putnici u Sarajevo, gdje se među ostalim putnicima pominju i trgovci iz Djakova, sinovi hadži Zejnela Adžanela – Bećir sa sinom Idrizom, Ismail sa sinom Huseinom i Mula Ibrahim sa sinom Abdurahmanom koji su doputovali u Sarajevo radi trgovine.

Iz navedenog se primjećuje da se u dokumentima spominju Albanci uz čija se imena često pojavljuje oznaka ili dodatak „Arnaut“. Domaće stanovništvo Albance je nazivalo Arnautima, prema turskom i arapskom nazivu za Albance. Također se u pojedinim slučajevima navodi i naziv grada iz kojeg potječu, Jakova (nekadašnji naziv grada Đakovice, prije izmjene naziva u XX vijeku).

Analizom ovih dokumenata može se zaključiti i vidjeti da su u Sarajevu tokom XIX vijeka trgovali i boravili tj. bili prisutni trgovci iz đakovičkih porodica Šabanaga/Mulašabani, Hajrulahu, Adžanel i Karkini, kao i članovi drugih porodica iz Đakovice, za koje, nažalost, nisu zabilježena prezimena, već isključivo samo ime.

Tokom perioda vladanja Austro-Ugarske Monarhije ovim prostorima, mnogi Albanci iz Đakovice trgovali su u Sarajevu, donoseći raznovrsnu robu. U Sarajevu su boravili samo određeni vremenski period u toku godine, baveći se trgovinom, dok su se s dolaskom zime vraćali u svoj rodni grad.

Decenije ratova u regionu početkom XX vijeka imale su značajan utjecaj kako na stanovništvo, tako i na privredu Đakovice. Povlačenjem Osmanskog Carstva s albanskih prostora 1912/1913. godine dolazi do bitnih promjena, te su se i okolnosti promijenile - prekida se dotadašnji zamah razvoja zanatstva u Đakovici, suzila su se tržišta, skraćuju trgovački putevi, uslijedili su Balkanski ratovi i promjena okupatora.

Kao posljedica takvih okolnosti, veliki broj stanovnika Đakovice bio je primoran na iseljavanje. Ovako nastala situacija izazvala je pad i slabljenje ekonomskog potencijala Đakovice i smanjenje broja stanovnika, koji su se iseljavali u druge zanatske i trgovačke centre Kosova i drugih balkanskih regija (Skoplje, Skadar, Sarajevo, Solun, Sofija, Niš, Istanbul, Bitola i dr.).

Trgovci iz Đakovice koji su trgovali u Sarajevu vremenom se više nisu vraćali u Đakovicu, već su počeli kupovati kuće u Sarajevu, tada u sastavu Austro-Ugarske Monarhije, te sa sobom dovoditi i svoje porodice, naročito nakon srpske okupacije Kosova.

Prema dostupnim podacima, stanovnici Đakovice su u tom periodu počeli migrirati u Austro- Ugarsku Monarhiju, odnosno doseljavati u Sarajevo, posebno se nastanjujući u sarajevskom naselju Vratniku, gdje je bio koncentriran najveći broj Albanaca iz Đakovice.

Iz katastarskih izvora vidljivo je da su kuće na Vratniku, u vrijeme Austro-Ugarske Monarhije, kupile đakovičke porodice Karkin 1912. godine i Idriz Adžanel 1917. godine. Ove kuće, smještene jedna pored druge, preko puta džamije Sinan vojvode hatun (Porčine džamije), kupili su od poznate sarajevske trgovačke esnafske porodice Hadžikazaferović, koja se iselila u Tursku.

Do tada su đakovički trgovci živjeli pod najmom u različitim dijelovima Sarajeva. U neposrednoj blizini navedenih kuća na Vratnik Mejdanu, tokom tridesetih godina XX vijeka, nastanile su se i đakovičke porodica Jaha (Jahija/Aladža) i Redžvelja, čime je formirana stambena cjelina u kojoj su pomenute albanske porodice iz Đakovice živjele jedna pored druge.

Naročito poslije Drugog svjetskog rata, u mahalama Vratnika znatno se povećao broj stanovnika porijeklom iz Đakovice i Albanaca iz drugih albanskih gradova, čime je na Vratniku formirana svojevrsna albanska kolonija, tako da su Sarajlije jedan dio Vratnika u predjelu današnje Porčine mahale nazivali „Arnautske bašče“, jer su tu bile bašče vratničkih Albanaca koji su se doselili na Vratnik. Oni su uglavnom bili naseljeni na Vratnik Mejdanu, u ulici Ispod oraha, zatim u Džaninom i Ramića sokaku, i predjelu zvanom Arnautska bašča u Porčinoj mahali, te Sumbul česmi i Novoj Mahali.

Na početku XX vijeka u Sarajevu su poseban trag ostavile dvije albanske porodice zanatlija gajtandžija iz Đakovice – Idriz Adžanel i Karkin, koje su se bavile proizvodnjom svih vrsta gajtana kao i preradom svile. To su bili sinovi hadži Idriza Adžanela, koji je već i ranije sa svojim ocem Bećirom i bratom Eminom trgovao u Sarajevu i Bosni i Hercegovini – braća Osman, Latif i Ahmed Idriz Adžanel, kao i hadži Zejnel Karkini sa sinovima Rizahom i Huseinom, koji su došli iz Đakovice u Sarajevo radi trgovine.

Sredinom 1910-ih i 1920-ih godina otvorili su fabrike za preradu gajtana i svile. U fabrikama porodica Idriz Adžanel i Karkini, na Vratniku, sukale su se i obrađivale svilene i gajtanske niti.

Među njima se posebno isticao Latif Idriz Adžanel, rođen 1880. godine u Đakovici, koji je zajedno sa bratom Osmanom otvorio fabriku za proizvodnju svilenog gajtana u Sarajevu (Tvornica i skladište svilenog gajtana „Latif Idriz i brat“). U njihovoj fabrici na Vratniku radilo je 25 kalfi/radnika, svi iz Đakovice i Kosova, dok se prodavnica sa skladištem u kojem su plasirali i prodavali proizvodenu robu nalazila na Baščaršiji, u ulici Veliki ćurčiluk br. 40, što se može vidjeti iz registra poslovnih objekata iz tog perioda.

Latif Idriz Adžanel je također organizovao i teferiče na kojima je okupljao sve kalfe zaposlene u njegovoj i fabrici brata Osmana, a kasnije i brata Ahmeda, i okupljali su se na sarajevskim izletištima, u prirodi, radi druženja i zabave.

Tako je 1932. godine Mula Bećir ef. Baraku (1896–1936), poznati imam i pjesnik iz Đakovice, nakon što je nekoliko puta posjetio Sarajevo, a tokom 1932. godine prisustvovao svečanom mevludu povodom obilježavanja 400 godina od izgradnje Gazi Husrev-begove džamije, inspirisan ljepotom Begove džamije, a posebno ljepotom šeher Sarajeva, zabilježio utiske u svojoj pjesmi „Sarajeva, shehër i bukur“ („Sarajevo, šeher lijepi“), koja je dobila i muzičku interpretaciju, spominjući upravo sarajevske teferiče u pomenutoj pjesmi, a koji su ostavili snažan dojam na njega. Ova pjesma na Kosovu pjeva se u svim prilikama.

U Latifovoj kući, u ulici Nova Mahala u Sarajevu, jedno vrijeme je živio i Ibrahim Imerhalili Fehmiu, otac poznatog glumca Bekima Fehmiua, koji je rođen 1936. godine u Sarajevu, baš u kući Latifa Idriza Adžanela.

Braća Adžanel iz Đakovice bavila su se gajtandžijskim zanatom i preradom svile u radnjama svog oca Idriza, koji je bio u srodstvu sa begovskom porodicom Krueziu koja je vladala Đakovicom, i koja je podsticala trgovinu Đakovičana sa drugim gradovima u regionu. Idriz Adžanel bio je zanatlija s velikim iskustvom i uspostavio je trgovačke veze sa Sarajevom i drugim gradovima u Bosni i Hercegovini (Livno, Brčko, Srebrenik) još u XIX vijeku.

U isto vrijeme, početkom XX vijeka, fabriku za proizvodnju svilenog gajtana u Sarajevu otvorio je i Zejnel Karkini sa sinovima Rizahom i Huseinom, također na Vratniku (Tvornica svilenog gajtana “Hadži Zeinil Karkini i sinovi”). Porodica Karkin (Karkini) također je iz Đakovice, a dalje porijeklo im je iz grada Elbasana u centralnoj Albaniji, odakle su se doselili u Đakovicu. Ova porodica je takođe uspostavila trgovačke veze sa Sarajevom i Bosnom i Hercegovinom još u XIX vijeku, što je spomenuto na samom početku ovoga teksta. Prodavnicu odnosno dućan u kojem su plasirali i prodavali proizvodenu robu u svojoj tvornici, Karkini su imali u ulici Sarači br. 62.

Krajem dvadesetih godina XX vijeka, zbog povećane potražnje za proizvodima od svilenog gajtana, Osman Idriz Adžanel je otvorio novu fabriku za preradu gajtana, svile i bučme (Tvornica i skladište gajtana i bučme svilenog i vunenog i preda u svim bojama “Osman Idriz i sinovi”), koju je vodio zajedno sa sinovima Rizom i Zijom. U njegovoj fabrici na preradi svilenih niti i izradi gajtana je radilo oko petnaestak radnika (kalfi).

U kalhani odnosno kovačnici Sulejmana Koradžije i njegovog sina Arifa na Vratniku su se kovali veliki kazani za ove fabrike gajtana.

Roba proizvedena u ove tri fabrike gajtana prodavala se ne samo u Bosni i Hercegovini, već i u Dalmaciji, Dubrovniku, Šibeniku, Zagrebu, Austriji, Krefeldu, Lajpcigu, Srbiji i Skoplju.

U telefonskom adresaru i almanahu objavljenom 1937. godine za grad Sarajevo, među žutim stranicama mogu se pronaći prezimena đakovičkih zanatlijskih i trgovačkih porodica koje su držale dućane u Sarajevu u to vrijeme, kao što su porodice Idriz Adžanel, Karkin, Šabanagić i Šlaković (Šlaki).

Tako su tih godina dućane u Sarajevu imali – za prodaju svih vrsta gajtana: Latif Idriz Adžanel (Veliki ćurčiluk br. 40), Osman Idriz Adžanel (Veliki ćurčiluk br. 36); Ahmed Idriz Adžanel (Gazi Husrev-begova br. 22); galanterijsku radnju Mustafa H. Karkin (Gazi Husrev-begova br. 32); ćulahdžijsku radnju Zejnil Šlaković (Šlaki) na Vratnik Mejdanu.

Također, na Vratniku u to vrijeme, bakalnice tj. bakalske prodavnice prehrambenih proizvoda držale su sljedeće porodice porijeklom iz Đakovice: Hajrija i Husein Karkin (Ispod oraha br. 2); Rizah Karkin (Ćebedžije br. 1), Emin Pulja (Vratnik), a kasnije i Ćazim Domanagić (Damonaga) u ulici Bajramagina br. 1 na Ploči.

Porodica Šabanagić (Mulašabani / Šabanaga), također iz Đakovice, koja je bila među jednom od prvih đakovičkih porodica koja se nastanila u Sarajevu, bavila se proizvodnjom i prodajom dugmadi kao i prodajom tekstila i imali su prodavnicu u Ferhadiji ulici, gdje je svoj komison za prodaju mješovite robe i tekstila imala i porodica Koši, tačnije Redžep Koši sa sinovima.

Ove aktivnosti potvrđuju značaj đakovičkih porodica u razvoju zanatstva i trgovine u Sarajevu u periodu Austro-Ugarske Monarhije i između dva svjetska rata.

Sredinom 1930-ih, nakon smrti Zejnela Karkina i usljed velike svjetske ekonomske krize koja je vladala, njegova fabrika je zatvorena, a poslije Drugog svjetskog rata, dolaskom na vlast komunističkog režima u Jugoslaviji, nova vlast je zatvorila fabrike Latifa i Osmana Idriza Adžanela, konfiskovala im robu, mašine i imovinu, te osudila Latifa na višegodišnju zatvorsku kaznu, uz obrazloženje da pripada krupnim kapitalistima.

Braća Idriz Adžanel ostat će upamćeni kao veliki poduzetnici, koji su obezbjeđivali egzistenciju mnogim porodicama ovog kraja, naročito porodicama iz Đakovice, ali i kao poduzetnici koji su doprinijeli i imali značajnu ulogu u razvoju industrije u Sarajevu prije Drugog svjetskog rata, o čemu je više pisao historičar Budimir Miličić.

Dolazak albanskih porodica u Sarajevo u XX vijeku

Krajem 1920-ih i početkom 1930-ih u Sarajevo su poslije kratkog građanskog rata koji se vodio 1924. godine u nezavisnoj Albaniji i uspostavljanja diktature Ahmeta Zogolija, počeli bježati mnogi Albanci i u Bosnu i Hercegovinu, naročito u Sarajevo, među njima i mnogi Đakovičani koji su bježali od diktature i represivnog režima Ahmeta Zogolija koji je vladao tada u Albaniji, a koji je progonio i ubijao sopstveni albanski narod, nasilno učvršćujući svoju autokratsku vlast. U Sarajevo će u tim godinama doći mnoge đakovičke porodice kao što su porodice Golja (1924/25.) i Redžvelja (1934.) bježeći od osvete, potom porodice Imerhalili Fehmiu (1931.), Domanagić/Damonaga (1933.) i druge porodice.

Kasnije, nakon italijanske okupacije odnosno oslobađanja Kosova od Srbije i Albanije od diktature i autokratskog režima Ahmeta Zogolija (Ahmeta Zoga) jedan broj đakovičkih porodica napustio je Sarajevo i vratili su se u svoju domovinu.

Od albanskih porodica iz Đakovice, koje su prije Drugog svjetskog rata živjele u Sarajevu bile su sljedeće porodice:

Šabanagić (Mulašabani/Šabanaga), Idriz Adžanel (Idriz/Adžanel), Karkin (Karkini), Hajrulahović (Hajrulahu), Šlaki (Šlaković), Golja, Hamzagić (Mulahamza/Hamzaga), Pulja, Jaha (Jahija/Aladža), Ljuša, Redžvelja, Domanagić (Damoni/Damonaga), Domić (Domi), Daka, Koši (Koš), Fehmiu (Imerhalili), Čarkadžija, Lamadžema, Varaki.

Primjećuje se da su Đakovičani koji su došli u Sarajevo tada imali više formi prezimena, što nije rijedak slučaj kod albanskih porodica, dok su porodice koje su došle iz Đakovice u Sarajevo u godinama nakon srpske okupacije Kosova često dolazile sa prezimenima koja završavaju na nastavak “-ić” (Domanagić, Hamzagić, Domić, Šlaković).

Veliki broj đakovičkih porodica je počeo u većem broju dolaziti u Sarajevo odmah nakon Drugog svjetskog rata, zbog represije, loše ekonomske situacije i nedostatka perspektive na Kosovu. Među tim porodicama koje su došle u Sarajevo poslije Drugog svjetskog rata su porodice:

Palaska, Nimanoj, Nikolić, Maculja, Gaši, Šalja, Cana, Daši, Šlaku, Bakija, Žubi, Spahija, Gojani, Gadža, Pruthi, Nući, Kabaši, Grezda, Nura, Canhasi, Hoši, Hodža (Tara), Pološka, Beća, Meća, Bedra, Deva, Dulja, Dobruna, Bunjaku, Peja, Riza, Šita, Voša, Tači, Bitići (Mulasejdia), Sarači i Žerka.

Neke od ovih đakovičkih porodica, nakon političkog pada Aleksandra Rankovića, šefa jugoslavenske tajne policije odgovorne za teror i represiju u Jugoslaviji, vratile su se na Kosovo tokom sedamdesetih godina prošlog XX vijeka.

Sredinom osamdesetih godina XX vijeka, na Baščaršiji i okolnim čaršijskim ulicama nalazili su se brojni dućani koje su držale osobe porijeklom iz Đakovice, kao što su:

na Baščaršiji – Ferid i Selman Idriz Adžanel (kafana/picerija), Hasan Nući (ćevabdžinica), u ulici Sarači – Hid i Betika Kabaši (prodavnica vjenčanica), Muhamed Hamzagić (krojač), Abdulgani i Hakija Hoši (tašnar), Hazur Jaha (tašnar), Husni i Faik Nući (sarač/papudžija i zlatar), Skender Adžanela (sarač/papudžija), Bekri i Džemil Hoši (tašnar), Agim i Enver Žubi (krojač), Šefket Hamzagić (krojač), Osman Hoši (tašnar), te ostalim čaršijskim ulicama – Avni Palaska (jorgandžija), Ramiz i Muhamed Ljuša (kazaz), Fahrudin Nući (zlatar), Nazim Pološka (gostioničar), Tefik Pološka (krojač), Sami Žubi (krojač), Muhamed Nući (ćevabdžinica), Jusuf Domić (limar), Mediha Koši-Bedra (frizer).

Prve pekare u Sarajevu u vlasništvu Albanaca otvorili su pedesetih godina XX vijeka Tafil Palaska (u ulici Potok), Fetah Canhasi (na ćošku ulica Očaktanum i Mejlijina) i Nazmi i Selim Gojani (u ulici Karpuzova), svi porijeklom iz Đakovice.

Đakovičani su, osim u trgovini i zanatstvu, aktivno doprinosili i u društvenom životu Sarajeva u to vrijeme – kao uspješni trgovci, preduzetnici, radnici u različitim oblastima, ali i u kulturi i sportu.

Dosta pojedinaca koji su došli u Sarajevo iz Đakovice ostavili su dubok trag u društvenom životu Sarajeva. Jedan od njih bio je Ismet Šlaki, po zanimanju krojač, koji je dao doprinos u osnivanju Muslimanskog kulturnog i potpornog društva i čitaonice „Bratstvo“, 6. maja 1921. godine u Sarajevu, u naselju Vratnik, te je bio i dugogodišnji član izvršnog odbora pomenutog društva.

Sejfudin Adžanela je bio jedan od osnivača i prvi predsjednik Kluba Albanaca u Sarajevu, osnovanog 11. aprila 1970. godine.

Pored njih, i brojne druge osobe, čije porodice potiču iz Đakovice, dali su doprinos u različitim oblastima. Među njima su: advokati Dževdet Palaska, Dževdet Šlaku i Fahrija Karkin, zdravstveni radnici Ilirijana Hadžibećiri-Karabdić i Bljerim Adžanel, sutkinja Vildana Daši-Mujagić, profesionalni fudbaleri Rešad Karkin (FK Sloboda) i Agim Nikolić (FK Sarajevo), violinista i muzički pedagog Dževad Šabanagić, te poznati mujezin u sarajevskim džamijama Abdulgani Hoši, i mnogi drugi, piše startbih.ba.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad