Svjetski meteorolozi upozoravaju da bi 2027. mogla biti rekordno topla: Evo zašto

Svjetska meteorološka organizacija (WMO) iskoristila je klimatski samit COP31 u turskoj Antaliji da ponovi upozorenje: ovogodišnji El Niño je izuzetan, a njegov najveći uticaj na globalnu temperaturu tek dolazi. Generalna sekretarka WMO-a Celeste Saulo kazala je na konferenciji za medije da je riječ o pojavi „izvan svih skala“.

Od kraja oktobra, kada se najviše govorilo o tome može li El Niño oslabiti polarni vrtlog, stigli su i novi mjerni podaci američke agencije NOAA. Oni pokazuju da se zagrijavanje Pacifika nastavlja, ali i da su izgledi za apsolutni rekord nešto manji nego prije mjesec dana.

Zašto WMO upozorava baš na 2027.

Prema WMO-u, globalna prosječna temperatura od januara do septembra 2026. bila je oko 1,47 °C iznad predindustrijskog prosjeka. Posljednje četiri godine, uključujući ovu, četiri su najtoplije otkako postoje mjerenja.

Ključno je, kako navodi WMO, da El Niño najjače podiže globalnu temperaturu u godini nakon što se razvije. Zbog toga je 2024. bila najtoplija zabilježena godina, a WMO savjetuje da se države pripreme za novi rekord 2027. „Mi dodatno nabijamo energijom naše vrijeme“, rekla je Saulo.

WMO podsjeća da se El Niño proglašava kada je površina tropskog Pacifika 0,5 °C toplija od prosjeka. Za period od novembra do januara prognoze pokazuju odstupanje blizu četiri puta veće od tog praga.

Šta je novo u podacima NOAA

Centar za klimatske prognoze NOAA (CPC) u izvještaju od 12. novembra navodi da El Niño nastavlja jačati i da je jak do vrlo jak El Niño vjerovatan do perioda januar–mart 2027, uz vjerovatnoću veću od 79 posto. Indeks Niño-3.4, koji se najčešće koristi za praćenje ove pojave, dostigao je +2,5 °C, nakon +2,1 °C u oktobarskom izvještaju.

Istovremeno, NOAA je smanjila izglede da ovo bude „historijski“ El Niño, jači od svih zabilježenih od 1950. godine (tromjesečna vrijednost indeksa RONI od +2,5 °C ili više). U oktobru su ti izgledi bili 83 posto za period oktobar–decembar i 70 posto za novembar–januar, a sada su oko 60 posto za oba perioda. To su i dalje „bolji od pola-pola“ izgledi, navodi NOAA.

Agencija dodaje i važnu ogradu: ni vrlo jak El Niño ne garantuje tipične posljedice, samo povećava šanse da se one dogode. Sljedeći izvještaj NOAA najavljen je za 10. decembar.

Gdje se posljedice već osjećaju

Saulo je El Niño opisala kao „brojčanik“ koji pomjera vremenske obrasce: „Ovdje sušnije. Tamo vlažnije. Skoro svuda toplije.“ U pregledu stanja klime WMO navodi da je u 2026. zbog ekstremnih vrućina bilo desetine hiljada viška smrtnih slučajeva samo u Evropi, te poplave u dijelovima Južne Amerike i Afrike i suše u dijelovima Azije, Pacifika i Srednje Amerike.

„Vrlo jak El Niño će boljeti. Mnoge već boli“, kazala je Saulo. WMO je ranije, u septembru, naglasio da sama jačina El Niña ne određuje koliko će teške biti posljedice u pojedinoj zemlji ili regiji.

Šta to znači za Evropu i BiH

Za naš dio svijeta odgovor je manje dramatičan nego što sugerišu pojedini naslovi. WMO-ov pregled sezonskih izgleda od 26. oktobra u regionalnom dijelu uopće ne izdvaja Evropu, nego Afriku, jugoistočnu Aziju i Ameriku.

Britanski Met Office u augustu je naveo da El Niño tokom jeseni i početkom zime povećava šanse za vlažnije i olujnije vrijeme na sjeverozapadu Evrope. Evropski centar za srednjoročne prognoze (ECMWF) u analizi historijskih podataka piše da je uticaj El Niña na Evropu izraženiji zimi, ali da prosječni obrazac „nije zagarantovan“ u svakoj epizodi te da su ishodi na sjevernom Atlantiku i u Evropi vrlo raznoliki.

Drugim riječima, El Niño je za Evropu tek jedan od faktora, uz polarni vrtlog i stanje Atlantika. Ni WMO ni NOAA ne daju posebnu prognozu za Balkan, pa se za konkretnu sliku zime u BiH vrijedi oslanjati na redovne mjesečne i sezonske prognoze domaćih hidrometeoroloških zavoda.