Brojevi od 1 do 7 u trouglu na plastici: Šta znači PET, PP ili PS i koja ide u mikrovalnu

Oznaku su 1988. godine uvela američka udruženja proizvođača plastike, a od 2010. vodi je međunarodna organizacija za standarde ASTM International kao standard D7611. Prema ASTM-u, sistem je od početka namijenjen isključivo prepoznavanju vrste plastike, a ne tome da li se proizvod može reciklirati.

Zbog toga je ASTM 2013. godine strelice koje se vrte u krug zamijenio punim trouglom oko broja. Promjena je, kako je tada objašnjeno iz njujorške gradske službe za otpad, trebala odvojiti oznaku od poruke o reciklaži. Na mnogoj ambalaži i dalje ćete vidjeti stare strelice, ali značenje broja je isto.

U Evropskoj uniji iste brojeve propisuje Odluka Komisije 97/129/EZ: od 1 do 6 za šest najčešćih vrsta plastike, a brojevi od 7 do 19 ostavljeni su za ostale. Prema članu 3 te odluke, korištenje oznake za plastiku je dobrovoljno, pa je neki proizvodi uopće nemaju.

Šta znači svaki broj od 1 do 7

Ispod broja obično piše i skraćenica. Primjeri upotrebe navedeni su prema vodiču Univerziteta u Pisi o simbolima na plastici.

• 1 – PET (polietilen-tereftalat): boce za vodu i gazirana pića, providne posude za hranu.
• 2 – HDPE (polietilen visoke gustoće): boce za deterdžente i kozmetiku, neprozirne flaše, dio vrećica.
• 3 – PVC (polivinil-hlorid): uglavnom građevina: prozorski okviri, podne obloge, cijevi. U kuhinjskoj ambalaži danas se rijetko viđa.
• 4 – LDPE (polietilen niske gustoće): folije i kese, vrećice za zamrzavanje.
• 5 – PP (polipropilen): čepovi, posude za hranu, ambalaža smrznutih proizvoda, kapsule za kafu.
• 6 – PS (polistiren): bijeli stiropor podlošci za meso, posude i čaše za hranu i kafu za ponijeti.
• 7 – O (ostalo): skupna oznaka. Njemački Verbraucherzentrale navodi da u tu grupu mogu spadati poliamid, polikarbonat ili najlon, pa sam broj malo govori o materijalu.

Koja plastika se zaista reciklira

Broj u trouglu ne znači da će ambalaža biti reciklirana. To zavisi od toga da li je u vašem mjestu neko prikuplja i ima li kupca za taj materijal. Najčešće se recikliraju boce od PET-a i HDPE-a: prema podacima koje je objavio ASTM, u SAD-u je 2010. godine reciklirano 29 posto PET boca i tegli i 28 posto HDPE boca. Od PET-a se, između ostalog, prave vlakna za tepihe i flis jakne.

Kod broja 7 posao je najteži. U vodiču Univerziteta u Pisi navodi se da se višeslojna ambalaža iz te grupe ne reciklira lako i u njihovom sistemu ide u miješani otpad. Ako niste sigurni šta vaša komunalna služba prima, provjerite kod nje, jer pravila se razlikuju od grada do grada.

Oznaka za mikrovalnu je posebna

Broj ne govori smijete li posudu grijati. Za to proizvođač stavlja posebnu oznaku, najčešće sličicu mikrovalne pećnice. Univerzitet Illinois u svom vodiču savjetuje da se na dnu posude potraži upravo ta oznaka, jer su takve posude ispitane za tu namjenu.

Iz istog vodiča i iz savjeta Harvardskog medicinskog fakulteta izdvajamo nekoliko praktičnih pravila:

• Posude za hranu za ponijeti: mnoge nisu napravljene za mikrovalnu, osim ako to piše na njima.
• Kutije od jogurta, margarina i sličnih proizvoda: nisu namijenjene grijanju. Hranu prebacite u staklenu ili keramičku posudu.
• Jednokratni podlošci za mikrovalnu: predviđeni su za jedno grijanje, ne za višekratno.
• Folija ne smije dodirivati hranu: umjesto nje može poslužiti papir za pečenje ili poklopac ostavljen malo odškrinut.

Čaša i viljuška: oznaka za hranu

Na posudama i priboru često se vidi i sličica čaše i viljuške. Prema evropskoj Uredbi 1935/2004, ona znači da je predmet namijenjen dodiru s hranom. Uredba traži i da proizvođač, kad je potrebno, navede posebna uputstva za sigurnu upotrebu, pa je dobro pročitati i ono što piše uz sličice.

Ukratko: broj u trouglu je oznaka materijala. Za reciklažu pitajte komunalnu službu, za mikrovalnu tražite njenu posebnu sličicu, a za ponovnu upotrebu pratite uputstvo proizvođača.