Amerikanci, Francuzi, Rusi i Izraelci izgubili podmornice u istoj godini: Stotine mrtvih - naučnici 58 godina kasnije riješili slučaj

Ukratko:

- Godine 1968. četiri nacije - SAD, Francuska, Izrael i Sovjetski Savez - izgubile su podmornice pod misterioznim okolnostima.

- Iako je to bila jedna od najsmrtonosnijih godina za mornarice izvan ratnog vremena, sve olupine su na kraju pronađene, a najnovije otkriće dogodilo se 2019. godine.

- Ove četiri tragedije rezultovale gubitkom stotina života, ali naučene lekcije poboljšale su i sigurnost podmornica i operacije potrage i spašavanja.

Čudan niz događaja

Godine 1968. Sjedinjene Države - zajedno s velikim dijelom ostatka svijeta - bile su u previranju. I Martin Luther King Jr. i Robert Kennedy ubijeni su na tlu SAD-a, što je izazvalo masovne građanske nemire koji su kulminirali događajima na Demokratskoj nacionalnoj konvenciji 1968. godine u Chicagu. Tet ofanziva dovela je do velike eskalacije Vijetnamskog rata, a Hladni rat između SAD-a i Sovjetskog Saveza nastavio se nesmanjenom žestinom dok se svemirska utrka između rivalskih nacija brzo približavala svom vrhuncu.

Ali dok se svijet suočavao s neviđenim napetostima iznad valova, čudan niz događaja odvijao se i ispod njih. Do kraja 1968. godine, četiri nacije - SAD, Francuska, Izrael i Sovjetski Savez - izgubile su podmornice pod misterioznim okolnostima. Iako mali broj u ratno vrijeme (više od 50 američkih podmornica izgubljeno je tokom Drugog svjetskog rata), taj broj je bio anomalija u vrijeme relativnog mira.

Ova podmorska drama počela je u januaru, kada su dvije odvojene podmornice - izraelska INS Dakar i francuska Minerve - nestale u Mediteranu. U 18:10 sati po lokalnom vremenu 24. januara 1968. godine, Dakar je poslao svoju posljednju poznatu lokaciju sjeverno od Krita prije nego što je zauvijek utihnuo, samo nekoliko minuta nakon ponoći sljedećeg dana. Misterija nestalog Dakara nije riješena sve do više od 30 godina kasnije, kada je zajednička američko-izraelska operacija locirala podmornicu i utvrdila da je Dakar premašio dubinu svog drobljenja, što je na kraju ubilo svih 69 članova posade na brodu.

S druge strane, pronalazak dizel-električne podmornice Minerve - koja je izgubljena na moru tokom rutinske vježbe 27. januara 1968. - zahtijevao je tehnologiju 21. vijeka, kako je pisao BBC. To 50-godišnje čekanje završilo je 2019. godine, kada su podvodni dronovi i napredni sonar pronašli olupinu na dubini od preko 2.300 metara, 42 kilometra južno od Toulona u Francuskoj. Potapanje Minerve (zajedno sa njenim sestrinskim brodom, Eurydice) prisililo je francusku mornaricu da preispita i svoje sigurnosne procedure i operacije potrage i spašavanja, prema podacima Američkog pomorskog instituta.

USS Scorpion i dalje na dnu

Ove podmorničke tragedije nisu bile izolovane samo u Mediteranu. 21. maja, američka mornarica je čula posljednje vijesti od nuklearne podmornice USS Scorpion nakon što je došla do periskopske dubine za komunikaciju 375 kilometara južno od Azora (portugalskog arhipelaga u sjevernom Atlantiku). Američka mornarica je locirala olupinu kasnije tog oktobra, a istraga sljedeće godine utvrdila je da je Scorpion - jedna od samo dvije američke nuklearne podmornice ikada izgubljene (druga je USS Thresher) - putovala ispod dubine drobljenja, slično kao i Dakar. Olupina, uključujući nuklearni motor broda, ostaje na morskom dnu do danas.

Ali najpoznatija od ovih podmorničkih olupina je vjerovatno sovjetska podmornica s balističkim raketama, K-129. Ovaj brod zaslužio je svoje mjesto u historijskim knjigama ne zbog svoje tragedije - koja se dogodila krajem februara 1968. godine - već zbog nevjerovatno složenog i tajnog projekta CIA-e za njegovo izvlačenje, poznatog kao Projekt Azorian. Pod vodstvom legendarnog zrakoplovnog inženjera Howarda Hughesa, posada se uputila na Hughes Glomar Explorer, brod izgrađen namjenski za izvlačenje olupine koja je bila teško maskirana kao brod za dubokomorsko rudarenje. Šest godina nakon što je USS Halibut otkrio olupinu, Hughes Glomar Explorer ju je izvukao, zadavši težak udarac sovjetskim tajnim podmorničkim operacijama.

Duboko more je negostoljubivo okruženje, a putovanje podmornicom oduvijek je predstavljalo svoj dio rizika. Ali tragedije iz 1968. godine prisilile su mornarice širom svijeta da poboljšaju svoje sigurnosne protokole, vjerovatno spašavajući nebrojen broj života mornara u decenijama koje su uslijedile.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad