Ko je čovjek kojeg je Putin poslao da pregovara o miru? Negira ukrajinski identitet, Staljina naziva „dobrim menadžerom“

Pregovori Rusije, Ukrajine i Sjedinjenih Američkih Država održavaju se 10. i 11. novembra u Abu Dhabiju, nakon devetomjesečne pauze. Američka administracija Donalda Trumpa pokušava pronaći način za okončanje rata, ali izbor ruskog pregovaračkog tima već je izazvao sumnje u spremnost Moskve na kompromis.

Kako piše francuski Le Monde, Medinski nije samo diplomata koji zastupa ruske državne interese. Riječ je o političaru čija je karijera velikim dijelom izgrađena na promovisanju historijskog narativa prema kojem Ukrajina nema zaseban nacionalni identitet izvan ruskog historijskog prostora.

Rođen u Ukrajini, postao zagovornik ruskog imperijalnog narativa

Vladimir Medinski rođen je 18. jula 1970. godine u Smili, gradu u današnjoj Ukrajini, koja je tada bila dio Sovjetskog Saveza.

Njegov otac bio je oficir sovjetske vojske koji je učestvovao u gušenju Praškog proljeća 1968. godine. Medinski je odrastao uz priče o vojnim sukobima i historijskim pobjedama, a prvobitno je želio postati vojnik. Zbog problema s vidom nije mogao ostvariti tu ambiciju.

Godine 1987. upisao je studij novinarstva na Moskovskom državnom institutu za međunarodne odnose (MGIMO), ustanovi koja tradicionalno obrazuje ruske diplomate i pripadnike političke elite.

Tokom studija pridružio se sovjetskoj komunističkoj omladinskoj organizaciji, a potom i Komunističkoj partiji.

Nakon raspada Sovjetskog Saveza izgradio je političku karijeru unutar Jedinstvene Rusije, stranke povezane s Vladimirom Putinom.

Od 2012. do 2020. godine obavljao je funkciju ministra kulture Rusije, nakon čega je postao Putinov savjetnik.

Staljin kao „dobar menadžer“

Posebno kontroverzan dio Medinskijeve karijere odnosi se na njegovo tumačenje ruske historije.

U seriji knjiga posvećenih, kako ih naziva, mitovima o Rusiji, nastojao je osporiti negativne historijske ocjene pojedinih ruskih i sovjetskih vladara.

Prema pisanju Le Mondea, Ivan Grozni u njegovom prikazu postaje human vladar, dok se Josif Staljin predstavlja kao „dobar menadžer“.

Sovjetsku okupaciju baltičkih država tokom Drugog svjetskog rata Medinski je opisivao kao njihovo uključivanje u Sovjetski Savez, umanjujući značaj prisile i represije.

Njegov odnos prema historiji posebno je došao do izražaja u doktorskoj disertaciji iz 2011. godine.

Medinski je tada zastupao stav da nacionalni interesi Rusije trebaju predstavljati osnovni kriterij za procjenjivanje historijskih događaja.

Takav pristup izazvao je oštre kritike dijela akademske zajednice. Njegova disertacija bila je predmet optužbi za plagijat i naučne nepravilnosti.

Kritičari su upozoravali da se historija na taj način pretvara u instrument državne politike, umjesto u naučnu disciplinu zasnovanu na provjerljivim činjenicama.

Pisao udžbenike koji opravdavaju invaziju na Ukrajinu

Medinski je imao značajnu ulogu i u oblikovanju historijskih udžbenika koji se koriste u ruskom obrazovnom sistemu i na okupiranim ukrajinskim teritorijama.

Prema Le Mondeu, učestvovao je u pripremi udžbenika historije koji se od 2023. godine koristi i na teritorijama Ukrajine pod ruskom okupacijom. Dijelovi posvećeni savremenom periodu opravdavaju rusku invaziju.

U tim materijalima ruski vojni napad prikazuje se kao odgovor na djelovanje Zapada i NATO-a, dok se ukrajinska državnost i nacionalni identitet dovode u pitanje.

Euronews navodi da je Medinski učestvovao i u uređivanju trotomnog izdanja „Vojna historija Rusije“, objavljenog u januaru 2025. godine.

U tom djelu rat protiv Ukrajine predstavlja se kao nastavak historijske borbe Sovjetskog Saveza protiv nacističke Njemačke.

Takvo povezivanje savremenog rata s Drugim svjetskim ratom predstavlja važan dio propagandnog narativa kojim Kremlj pokušava opravdati invaziju započetu u februaru 2022. godine.

„Spremni smo ratovati koliko god bude potrebno“

Medinski ima dugu historiju učešća u neuspješnim pregovorima s Ukrajinom.

Predvodio je rusku delegaciju tokom razgovora u martu 2022. godine, neposredno nakon početka invazije, a zatim i tokom pregovora u Istanbulu 2025. i Ženevi u februaru 2026. godine.

Ti pregovori nisu rezultirali sveobuhvatnim mirovnim sporazumom.

Le Monde podsjeća na posebno oštru poruku koju je Medinski uputio ukrajinskoj delegaciji tokom pregovora u Istanbulu 16. maja 2025. godine.

Poručio je da Rusija ne želi rat, ali da je spremna nastaviti borbe godinu, dvije, tri ili koliko god bude potrebno.

Pritom je podsjetio da je Rusija u 18. stoljeću ratovala protiv Švedske 21 godinu, postavljajući ukrajinskim pregovaračima pitanje koliko su oni spremni nastaviti borbu.

Takva retorika dodatno je učvrstila njegovu reputaciju tvrdog pregovarača koji ne pokazuje veliku spremnost na ustupke.

Šta njegov povratak govori o Putinovim namjerama?

Ponovno imenovanje Medinskog izazvalo je negativne reakcije među ukrajinskim analitičarima.

Politologinja Oksana Melničuk, suosnivačica organizacije United for Ukraine, ocijenila je za Le Monde da njegov izbor potvrđuje odlučnost Moskve da zadrži maksimalističke zahtjeve i nastoji ih legitimisati produžavanjem pregovaračkog procesa.

Sličnu procjenu iznio je i američki Institut za proučavanje rata (ISW).

Prema analizi ISW-a od 3. novembra, Medinskijevo imenovanje sugeriše da Kremlj i dalje nije zainteresovan za pregovore koji bi podrazumijevali stvarne kompromise, nego računa na mogućnost dugotrajnog nastavka rata.

Ipak, njegov izbor sam po sebi ne dokazuje da je Moskva unaprijed odlučila odbaciti svaki mogući sporazum.

Rusku delegaciju čine i visoki diplomatski, vojni i obavještajni zvaničnici, uključujući zamjenika ministra vanjskih poslova Sergeja Rjabkova i načelnika ruske vojne obavještajne službe Igora Kostjukova.

Rjabkov je posebno značajan jer je učestvovao u formulisanju ruskih sigurnosnih zahtjeva prema NATO-u uoči invazije 2022. godine.

Njegovo prisustvo otvara mogućnost da Moskva želi pregovore proširiti i na budući sigurnosni poredak u Evropi.

Može li čovjek koji negira ukrajinsku državnost dogovoriti mir?

Ukrajinska delegacija, koju predvodi Rustem Umerov, na pregovore dolazi sa zahtjevima za prekid neprijateljstava, pouzdane sigurnosne garancije i zaštitu suvereniteta zemlje.

Rusija, s druge strane, nastavlja insistirati na teritorijalnim i sigurnosnim zahtjevima koje Kijev smatra neprihvatljivim.

Medinskijeva politička i ideološka prošlost zbog toga dobija poseban značaj.

Čovjek koji je učestvovao u pisanju udžbenika kojima se opravdava invazija sada treba pregovarati s predstavnicima države čiji je zaseban nacionalni identitet godinama dovodio u pitanje.

Njegovo imenovanje ne mora značiti da su pregovori osuđeni na neuspjeh, ali pokazuje koliko su duboke razlike između dvije strane.

Dok Washington pokušava postići diplomatski dogovor, pitanje ostaje može li Kremlj prihvatiti mir koji podrazumijeva priznanje ukrajinskog suvereniteta i prava Ukrajine da samostalno odlučuje o svojoj budućnosti.