Suhe česme i puni kontejneri: Sarajlije sve glasnije zbog loših komunalnih usluga

Sarajevo zbog sve veće naseljenosti, brojnih novih zgrada, neodgovornosti građana ali i vlasti ima sve više komunalnih problema. Dok političari sa plakata obećavaju čuda, osnovne potrebe stanovnika sve se teže ispunjavaju.

Posljednje dane ljeta građani dočekuju sa dva glavna komunalna problema. U dijelovima grada voda nestaje noću, a ponegdje i tokom dana. Istovremeno, građani gotovo svakodnevno objavljuju fotografije kontejnera iz kojih se otpad prelijeva na trotoare.

Najnoviji podaci pokazuju da se stanje s vodom dodatno zaoštrilo: nivo na dva bunara na izvorištu Bačevo približio se granici na kojoj se pumpe automatski isključuju. Uz to, stanovnici pojedinih padinskih naselja tvrde da vodu nemaju danima. Kod otpada nema nove sistemske mjere za svakodnevni odvoz, ali je KJKP „Rad“ objavio raspored jesenje akcije prikupljanja kabastog otpada.

Bačevo na 12 i 17 centimetara od kritične granice

KJKP „Vodovod i kanalizacija“ (ViK) je 15. septembra objavio snimak bunara na izvorištu Bačevo i upozorio na nastavak pada nivoa podzemnih voda. Na bunaru KB1 izmjerena su 312 centimetara, dok zaštita isključuje pumpu na 300 centimetara. Na bunaru KB8 izmjereno je 117 centimetara, a donja radna granica je približno 100 centimetara. To znači da su dva bunara bila samo 12, odnosno 17 centimetara iznad kritične tačke. Daljnji pad mogao bi automatski isključiti pumpe i smanjiti količinu vode koja ulazi u sistem. ViK je ponovo pozvao na racionalnu potrošnju.

U Jarčedolima su stanovnici 17. septembra kazali da vodu nemaju pet dana te da je cisterna došla samo jednom i nije stigla do kuća u višim dijelovima naselja. Iz ViK-a su odgovorili da je uzrok dugotrajna suša i da bi za stabilizaciju izvorišta bile potrebne sedmice kiše. Riječ je o tvrdnjama stanovnika i odgovoru preduzeća, a ne o nezavisno izmjerenom trajanju prekida.

Istog dana je Savjet Mjesne zajednice Širokača saopćio da gornji dio Bostarića vodu nema duže od pet dana. Upozorili su i na neriješene kvarove kanalizacije na tri lokacije — u ulicama Hadži Mustafe Bostarića, Goloderica i Komatin — za koje tvrde da ugrožavaju cestu i autobusku liniju Latinska ćuprija–Komatin.

Redukcije nisu isto što i kvarovi

ViK je za 17. septembar najavio radove i moguće prekide u 22 ulice, među kojima su Zelenih beretki, Avde Palića, Gornjovakufska, Adema Buće, Trebevićka, Reljevska, Luja Pastera, Asima Ferhatovića i Mustafe Busuladžića. Normalizacija je najavljena po završetku radova u poslijepodnevnim satima. Ti lokalni prekidi posljedica su popravki na mreži i treba ih razlikovati od planskog obaranja pritiska zbog manjka vode na izvorištima.

Širi poremećaji traju od sredine augusta. ViK je tada za Vratnik, Obhodžu i okolne starogradske ulice uveo dnevne prekide od 13 do 16 sati i noćne od 1 do 5 sati zbog zamućenja Vrela Crnil i slabe izdašnosti Mošćanice. Ta naselja nemaju alternativni pravac snabdijevanja. Do sredine septembra dnevni termin za taj dio grada proširen je na period od 10 do 16 sati.

Početkom septembra noćno smanjenje pritiska od 00:30 do 6 sati prošireno je na rubne dijelove i više spratove zgrada širom Kantona Sarajevo. Za 3. septembar najavljen je i dnevni termin od 12 do 15 sati za Grbavicu, Hrasno, Dolac Maltu, Čengić Vilu, Otoku i druga naselja.

U noći s 13. na 14. septembar pritisak je od 23:30 do 6 sati oboren ili je voda potpuno nestala u dugom nizu naselja — od Stupa, Otesa i Alipašinog Polja, preko Otoke, Hrasnog, Grbavice i Ciglana, do poteza Marijin Dvor–Vijećnica i Vogošće. ViK je mjeru nazvao redovnim noćnim upravljanjem pritiscima radi stabilizacije sistema.

Tvrdnju da je obavijest te noći objavljena tačno 12 minuta prije početka mjere nije moguće potvrditi iz javno dostupne verzije navedenog izvora. Problem zakašnjelih i nepotpunih najava, međutim, jeste dokumentovan: N1 je 13. septembra objavio da je ViK informaciju o smanjenju pritiska od 18:30 do 19:30 objavio nakon što je poremećaj već počeo, dok su stanovnici Bačića i Ulice Hifzi Bjelevca prijavili potpuni nestanak vode iako njihove lokacije nisu bile na spisku.

Suša ili dotrajale cijevi? Podaci ukazuju na oba problema

ViK je 8. septembra naveo da je u augustu palo svega 8,9 litara kiše po kvadratnom metru, a tokom cijelog ljeta 152,4 litra. Istovremeno je rasla potrošnja: Na Alipašinom Polju sa uobičajenih približno 95 na 120 litara u sekundi. Ekipe preduzeća zabilježile su zalijevanje travnjaka na stadionu Otoka i uključene prskalice ispred trgovačkih centara. Timovi za kontrolu nenamjenske potrošnje potom su ukinuti nakon negativnih reakcija javnosti.

Suša, ipak, nije jedini pritisak na sistem. ViK navodi da su dijelovi infrastrukture stariji od 70 godina, da bi zamjena oko dva posto mreže godišnje koštala približno 25 miliona KM, a potpuna rekonstrukcija oko 1,5 milijardi KM. Direktor ViK-a Adnan Šerak je u junu rekao da je više od polovine mreže starije od 50 godina.

Revizorski podaci pokazuju razmjere nefakturisane vode. U prvoj polovini 2025. u sistem je isporučeno oko 45,6 miliona kubnih metara, a fakturisano 13,2 miliona. Oko 71 posto, odnosno 32,4 miliona kubika, nije fakturisano; u istom periodu 2024. udio je bio 74 posto. To ne znači da je sva razlika fizički iscurila iz cijevi: revizori među uzrocima navode curenja, nelegalne priključke i nepouzdana mjerila.

Iz Eko akcije tvrde da građani sušu ne bi osjetili u ovoj mjeri da je mreža ispravna i podsjećaju da je ViK već koristio međunarodne kredite za obnovu sistema. To je stav udruženja, dok ViK kao neposredni razlog sadašnjih redukcija navodi hidrološke prilike i povećanu potrošnju.

Tema je ušla i u kampanju pred izbore 4. oktobra. Kantonalni odbor SDA zatražio je od Vlade KS i uprave ViK-a cjelovite podatke o stanju mreže, gubicima i investicijama te plan za stabilizaciju snabdijevanja. Navodi o političkoj odgovornosti predstavljaju stranački stav, dok su podaci o gubicima potvrđeni revizorskim izvještajem.

Kontejneri: otežan pristup, nepropisno odlaganje i neredovan odvoz

Prepuni kontejneri i improvizovane deponije pojavljuju se u centru, padinskim dijelovima i novogradnjama. Građani se žale na neredovan odvoz, naročito vikendom. Početkom septembra u Facebook grupi „Građanska inicijativa za bolje i ljepše Sarajevo“ objavljene su fotografije otpada na dvije lokacije u Starom Gradu, uključujući prostor kod Mjesne zajednice Bistrik. Na društvenim mrežama građani svakodnevo objavljuju fotografije punih kontejnera.

KJKP „Rad“ duže upozorava na ulice koje vozila ne mogu proći zbog nepropisno parkiranih automobila te na neodgovorno odlaganje otpada građana i firmi. Sredinom augusta preduzeće je osudilo pojedince koji su u Ulici Porodice Ribar prebirali po kontejnerima i razbacivali sadržaj te navelo da ekipe rade svakodnevno u tri smjene. Ipak, neuredna odlagališta vide se i na mjestima kojima komunalna vozila mogu prići, pa se problem ne može svesti samo na parkiranje i ponašanje pojedinaca. Naravno, i automobili koji se nepropisno parkiraju u brojnim naseljima mogu se ukloniti, ako sistem radi.

Razmjere nepropisnog odlaganja pokazuju i podaci samog preduzeća. Tokom jula i od 3. do 14. augusta ekipe „Rada“ uklonile su 878,8 tona otpada sa 411 lokacija divljih deponija u osam općina.

Prema odgovoru „Rada“ portalu Vijesti.ba od 31. augusta, za nepropisno odlaganje otpada propisane su kazne od 100 do 500 KM za fizička lica, od 1.500 do 6.000 KM za pravna lica te od 500 do 1.500 KM za odgovornu osobu u pravnom licu. Kazne izriču nadležni inspekcijski i drugi organi, a ne ekipe koje odvoze otpad.

Novi raspored za kabasti otpad

„Rad“ je objavio jesenju akciju prikupljanja kabastog otpada od 10. oktobra do 1. novembra. Građani otpad trebaju iznijeti na lokacije koje odrede mjesne zajednice tokom vikenda, a ekipe će ga preuzimati narednih radnih dana:

• Stari Grad i Centar: 10. i 11. oktobra;
• Novo Sarajevo i Novi Grad: 17. i 18. oktobra;
• Ilidža, Hadžići i Trnovo: 24. i 25. oktobra;
• Vogošća i Ilijaš: 31. oktobra i 1. novembra.

Izvan tih termina kabasti otpad ne treba ostavljati pored kontejnera. Tokom cijele godine može se besplatno predati u reciklažnim dvorištima u Ulici Adema Buće 556, Paromlinskoj 64 i Željezničkoj 2 u Ilijašu.

Gdje se žaliti

ViK dnevne najave radova i prekida objavljuje u rubrici Servisne informacije. Dežurni telefoni su 033 210 707 i 033 220 435.

Prijave u vezi s odvozom otpada KJKP „Rad“ prima putem Vibera i WhatsAppa na broj 062 220 330, dok je broj Eko telefona 033 660 000. (Kontakt KJKP „Rad“)