Novi val paklenih vrućina stiže u Evropu: Mogu li evropske rijeke i mora rashladiti gradove i zamijeniti klima-uređaje?

Novi toplotni val već se formira nad Atlantikom, dok Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) upozorava da bi Evropu mogli očekivati novi „smrtonosni sedmice“.

Španska državna meteorološka agencija AEMET proglasila je najviši, crveni stepen upozorenja zbog vrućina u tri istočne regije, upozoravajući da bi temperature ove sedmice mogle doseći čak 42 stepena Celzijusa. Očekuje se da će Aragon, Katalonija i Valencija biti među najteže pogođenim područjima.

Portugal i Francuska također se pripremaju za temperature više od 40 stepeni, a prognoze najavljuju i sve veći broj takozvanih tropskih noći. Riječ je o periodima kada temperatura tokom 24 sata ne pada ispod 20 stepeni Celzijusa, zbog čega mnogi imaju problema sa spavanjem.

Nadolazeći toplotni val dolazi u trenutku kada veliki šumski požari haraju Evropom, prisiljavajući hiljade ljudi na evakuaciju svojih domova, dok su organizatori utrke Tour de France zbog opasnosti čak zabranili prisustvo gledalaca na jednoj etapi.

Zbog sve toplije evropske klime – za šta je nesumnjivo odgovorno dugotrajno sagorijevanje fosilnih goriva – sve su glasniji pozivi da Evropa više ulaže u klimatizaciju.

Čak je i Ujedinjeno Kraljevstvo, poznato po svježijem i kišovitijem vremenu, od nezavisnog Odbora za klimatske promjene dobilo preporuku da će, u scenariju globalnog zagrijavanja od dva stepena, čak 22 posto zgrada trebati aktivne sisteme hlađenja.

Međutim, sve više pažnje privlači inovativno rješenje – evropski vodotoci mogli bi pomoći u rashlađivanju gradova i smanjiti potrebu za pojedinačnim klima-uređajima, u okviru evropske inicijative Cities Refresh, piše Euronews.

Može li se Evropa održivo rashladiti?

Iako je dokazano da klima-uređaji spašavaju živote tokom ekstremnih vrućina, Evropska unija upozorava da oni nisu dugoročno rješenje.

Razlog je to što klimatizacijski sistemi troše velike količine energije, dodatno opterećuju već preopterećenu evropsku elektroenergetsku mrežu i povećavaju rizik od nestanka električne energije, a istovremeno doprinose većim emisijama stakleničkih plinova.

Klima-uređaji također pojačavaju efekat urbanog toplotnog ostrva. Topli zrak koji izbacuju zadržava se između gradskih objekata, poput betona i asfalta, koji ga potom ponovo ispuštaju u okolinu, dodatno povećavajući temperaturu.

Jedno od mogućih rješenja jeste daljinsko hlađenje, sistem u kojem centralno postrojenje proizvodi rashlađenu vodu koja se podzemnom mrežom cijevi distribuira do zgrada.

„Sistemi daljinskog hlađenja donose jasne prednosti gradovima koji žele zaštititi javno zdravlje i smanjiti emisije“, navodi Evropska komisija.

„Takvi sistemi omogućavaju efikasno hlađenje svih vrsta zgrada, troše manje energije od pojedinačnih klima-uređaja te se mogu napajati lokalnim niskougljičnim izvorima energije, poput morske ili riječne vode, geotermalne energije ili otpadne toplote.“

U skladu s Direktivom o energetskoj efikasnosti (EED), svi gradovi s više od 45.000 stanovnika sada moraju izraditi lokalne planove grijanja i hlađenja. Zbog toga se sve više urbanih sredina odlučuje za izgradnju sistema daljinskog hlađenja, čiji je broj tokom 2023. godine porastao za više od tri posto.

Marseille koristi more za hlađenje grada

Marseille koristi prednosti Sredozemnog mora kako bi morsku vodu iskoristio za proizvodnju toplotne energije potrebne za hlađenje i grijanje.

U gradu već postoje dvije mreže – Massileo i Thassalia – koje obuhvataju ukupno 4,4 kilometra cjevovoda. One prenose energiju morske vode do toplotnih pumpi u gradskim četvrtima, koje zatim zgradama osiguravaju grijanje, hlađenje i toplu vodu.

Zahvaljujući tim sistemima, emisije ugljendioksida pri proizvodnji energije smanjene su za čak 80 posto u odnosu na korištenje fosilnih goriva.

Nakon naglog porasta broja podatkovnih centara za umjetnu inteligenciju, koji troše velike količine energije, Marseille sada istražuje mogućnost korištenja otpadne toplote koju oni proizvode za grijanje stambenih zgrada tokom hladnijih mjeseci.

Pariz se hladi vodom iz Seine

Mreža Fraîcheur de Paris jedan je od najvećih sistema daljinskog hlađenja u Evropi. Koristi čak 120 kilometara podzemnih cjevovoda kojima se hladna voda iz rijeke Seine dovodi do oko 850 zgrada, uključujući i muzej Louvre, omogućavajući njihovo hlađenje uz niske emisije ugljika.

Umjesto pojedinačnih klima-uređaja, zgrade povezane na mrežu koriste izmjenjivače toplote. Unutrašnji rashladni sistem zgrade prenosi toplotu na hladnu vodu iz mreže, koja se potom vraća u posebno postrojenje gdje se ponovo hladi.

Prema podacima Evropske unije, sistem ostvaruje energetsku efikasnost veću od 100 posto, smanjuje potrošnju električne energije za 35 posto, emisije rashladnih plinova za 90 posto, upotrebu hemikalija za 80 posto te emisije ugljendioksida za 50 posto.

Barcelona se bori protiv efekta urbanog toplotnog ostrva

Španija već ima jednu od najvećih mreža klimatskih skloništa na svijetu, koja pomaže u zaštiti stanovništva tokom perioda ekstremnih vrućina. Riječ je o javnim prostorima poput biblioteka i muzeja u kojima su tokom toplotnih valova građanima dostupni besplatna pitka voda i rashlađene prostorije.

Time se smanjuje potreba za pojedinačnim klima-uređajima i najugroženijim grupama omogućava zaštita od opasno visokih temperatura.

Ispod površine Barcelone nalazi se i jedan od najvećih sistema distribucije toplotne energije u južnoj Evropi.

Mrežu čine četiri paralelna cjevovoda – dva za toplu vodu (dovod na 90 °C i povrat na 60 °C) te dva za hladnu vodu (dovod na 5,5 °C i povrat na 14 °C). Oni prenose energiju iz tri proizvodna postrojenja – od kojih se jedno hladi morskom vodom – do izmjenjivačkih stanica u zgradama korisnika.

To znači da se sistem može koristiti i za grijanje i za hlađenje objekata. Do sada su na mrežu priključena 192 objekta, a potrošnja energije iz fosilnih goriva smanjena je za 96 posto, navodi kompanija Districlima, vlasnik mreže.

Bečki „efikasan energetski krug“

U Austriji novi centar za daljinsko hlađenje na kampusu Medicinskog univerziteta (MedUni) koristi rashladne uređaje koji rade na električnu energiju i toplotnu energiju iz sistema daljinskog grijanja kako bi proizvodili hladnu vodu za hlađenje.

Sistem prikuplja višak toplote iz unutrašnjosti zgrada pomoću toplotne pumpe, a zatim se ta toplota tokom zime ponovo koristi za grijanje, stvarajući ono što Evropska unija opisuje kao „sezonski efikasan energetski krug“.

U poređenju s klasičnim klimatizacijskim sistemima, centar za daljinsko hlađenje na kampusu MedUni Mariannengasse u Beču godišnje smanjuje emisije ugljendioksida za oko 1.000 tona.

„Odavde ćemo povezati mrežu daljinskog hlađenja u centru Beča s Općom bolnicom (AKH) i centrom za daljinsko hlađenje Spittelau“, rekao je Michael Strebl, izvršni direktor kompanije Wien Energie, koja upravlja mrežom.

„Ljeta postaju sve toplija, a potražnja za klimatski prihvatljivim načinima hlađenja stalno raste. Zato od 2007. godine kontinuirano širimo mrežu daljinskog hlađenja. Do 2030. godine u ovaj sistem uložit ćemo ukupno 90 miliona eura“, dodao je.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad