Kilogram hljeba 22 minute, kafe 166 minuta rada: Računica uz platu u RS od 1.727 KM

Republički zavod za statistiku Republike Srpske mjesečno objavljuje prosječne potrošačke cijene pojedinačnih proizvoda u KM. Posljednje saopštenje, objavljeno 22. oktobra, odnosi se na septembar 2026. Isti zavod istog dana objavio je da je prosječna neto plata u septembru iznosila 1.727 KM.

Federalni zavod za statistiku i Agencija za statistiku BiH objavljuju indekse cijena, ali ne i prosječne cijene u KM za hljeb ili mlijeko, pa se računica u ovom tekstu odnosi na Republiku Srpsku. Za poređenje, Agencija za statistiku BiH navodi da je prosječna neto plata na nivou cijele zemlje u augustu iznosila 1.701 KM.

Kako smo računali

Pretpostavka je puno radno vrijeme od 168 sati mjesečno (21 dan po osam sati). Plata od 1.727 KM podijeljena sa 168 daje oko 10,28 KM po satu, odnosno 17,1 feninga po minuti. Cijena svakog proizvoda podijeljena je s tim iznosom. Zaokruženo je na desetinu minute, a za jaja je uzeta cijena deset komada.

Minute rada za osnovne namirnice

• Bijeli pšenični hljeb, 1 kg (3,86 KM): 22,5 minuta
• Polubijeli hljeb, 1 kg (4,05 KM): 23,6 minuta
• Mlijeko u tetrapaku, 1 l (1,66 KM): 9,7 minuta
• Kokošija jaja, 10 komada (0,41 KM po komadu): 23,9 minuta
• Šećer kristal, 1 kg (1,52 KM): 8,9 minuta
• Jestivo ulje, 1 l (3,51 KM): 20,5 minuta
• Bijelo pšenično brašno, 1 kg (1,66 KM): 9,7 minuta
• Krompir, 1 kg (1,41 KM): 8,2 minute
• Mljevena kafa, 1 kg (28,52 KM): 166,5 minuta, odnosno 16,6 minuta za pakovanje od 100 grama
• Svježa piletina, cijelo pile, 1 kg (6,76 KM): 39,5 minuta
• Pileći file, 1 kg (13,56 KM): 79,1 minuta

Kad se sabere po jedan kilogram ili litar svakog proizvoda s liste (bez polubijelog hljeba i fileta), deset jaja i 100 grama kafe, dobije se oko 27,33 KM, odnosno nešto više od dva i po sata rada.

Gorivo: litar dizela je 20 minuta posla

Prema istom saopštenju, prosječna cijena eurodizela u Republici Srpskoj u septembru bila je 3,52 KM po litru, a benzina od 95 oktana 3,19 KM.

• Eurodizel, 1 l: 20,5 minuta
• Benzin 95, 1 l: 18,6 minuta
• Rezervoar od 50 litara dizela (176 KM): oko 17 sati rada, više od dva radna dana

U Federaciji BiH zvanični prosjek cijena hrane ne postoji, ali Federalno ministarstvo trgovine objavljuje mjesečni bilten o gorivu. Prema biltenu za septembar, prosječna cijena dizela po kantonima kretala se od 3,58 KM u Unsko-sanskom i Bosansko-podrinjskom do 3,68 KM po litru u Posavskom kantonu. Ministarstvo navodi da je dizel bio 54,51 posto skuplji nego u septembru 2025.

Šta računica ne pokazuje

Prosječna plata nije plata većine zaposlenih. Isti zavod navodi da je najniža prosječna neto plata u septembru bila u hotelijerstvu i ugostiteljstvu, 1.310 KM. Uz taj iznos, kilogram hljeba košta oko 29,7 minuta rada, a litar dizela 27,1 minutu.

I broj sati je pretpostavka. Septembar 2026. imao je 22 dana od ponedjeljka do petka, odnosno 176 radnih sati. Uz taj broj sati, svaki proizvod s liste traži oko pet posto više minuta rada. Zavod pritom napominje da prosječne cijene obuhvataju artikle različitog kvaliteta, pa pokazuju prosjek tržišta, a ne cijenu u određenoj prodavnici.