Emisije CO2 iz fosilnih goriva padaju, ali naučnici upozoravaju da to nije razlog za slavlje

Izvještaj je u utorak, 10. novembra, objavljen kao preprint u časopisu Earth System Science Data. Ovo je 21. godišnji Global Carbon Budget, a na njemu je radilo više od 140 naučnika. Uz Univerzitet u Exeteru, Univerzitet Istočne Anglije, norveški institut CICERO i Univerzitet Ludwig-Maximilian u Minhenu, u timu je i više od 90 drugih institucija.

Najviše je pala nafta. Emisije iz nafte trebale bi biti manje za 1,9 posto, što autori vide kao vjerovatno kratkoročnu posljedicu energetskog šoka izazvanog sukobom oko Irana. Emisije iz prirodnog plina pale bi 0,3 posto, dok bi emisije iz uglja porasle 0,6 posto. Pad pripisuju i daljem širenju solarne i vjetroenergije.

Indija raste, Kina i Evropa padaju

Prema procjeni, emisije Kine pale bi 0,9 posto, iako njene emisije iz uglja rastu 0,3 posto. Sjedinjene Države bilježe pad od 1,3 posto, uglavnom zbog manje uglja, Evropska unija 1,5 posto, Japan jedan posto, a ostatak svijeta 0,7 posto. Indija ide u suprotnom smjeru, s rastom od 4,4 posto.

„Smanjenje koje je djelimično posljedica geopolitičkih šokova nije održivo klimatsko rješenje“, rekao je Pierre Friedlingstein s Univerziteta u Exeteru, koji je vodio istraživanje. Dugoročni odgovor je, kaže, brzo uvođenje čistih tehnologija. Glen Peters iz CICERO-a dodaje da pad u jednoj godini nije vrhunac emisija ako ga ne prate strukturne promjene.

Ukupno ipak više nego lani

Kada se fosilnim gorivima dodaju emisije od promjena u korištenju zemljišta, poput krčenja šuma, ukupna količina raste s 42,8 na 43,3 milijarde tona. Emisije od zemljišta trebale bi blago porasti, na 5,1 milijardu tona, najviše zbog požara tresetišta i propadanja šuma u jugoistočnoj Aziji, gdje je El Niño donio sušu.

Koncentracija CO2 u atmosferi ove godine trebala bi dostići 427,7 dijelova na milion, 54 posto iznad nivoa prije industrijske revolucije. Da bi se globalno zagrijavanje zadržalo na 1,5 stepeni, svijet bi smio emitovati još oko 150 milijardi tona CO2. Uz sadašnji tempo to je manje od četiri godine, navode autori.

Bosna i Hercegovina iznad evropskog prosjeka

Global Carbon Budget objavljuje i podatke po državama. Prema prošlogodišnjem izdanju, koje preuzima Our World in Data, Bosna i Hercegovina je 2024. iz fosilnih goriva i industrije emitovala oko 19,2 miliona tona CO2, odnosno oko šest tona po stanovniku. Prosjek Evropske unije bio je 5,4 tone, a svjetski 4,7 tona po stanovniku. Hrvatska je imala 4,7, a Srbija 6,5 tona po stanovniku.

Ovi podaci obuhvataju emisije nastale na teritoriji države, bez međunarodnog avio i brodskog saobraćaja i bez emisija sadržanih u uvezenoj robi.

Uz izvještaj je u časopisu Nature Climate Change objavljen i prateći rad pod vodstvom Corinne Le Quéré s Univerziteta Istočne Anglije. Njegov zaključak je da je za vrhunac i pad globalnih emisija potrebno dodatno ubrzati prelazak na čistu energiju.